Гэр хороолол data:blog.pageNameГэр хороолол

Долдугаар хорооллын ажил мянгуужингийн үлгэр болох вий дээ

2012 оны 01-р сарын 26 Нийтэлсэн АРД

Сүүлийн жилүүдэд орон сууцны томоохон хорооллууд барих талаар их ярих болсон. Тэр дундаа долдугаар хорооллыг барих талаар төр засгийн хүрээнд идэвхтэй ярьж байгаа. Тэр ч битгий хэл "Ногоон нуур" орчмын айлуудыг нүүлгэх зорилгоор түр орон сууц бариад эхэлсэн. Ирэх хавраас айлуудаа нүүлгэж, барилгын ажил хийх тухай ч албаны хүмүүс мэр сэр яриад байгаа.

Эхнээс иргэдтэй тохиролцоод эхэлсэн сураг гарсан. Гэтэл төр засаг ярихаа урьтал болгож, дорвитой хөдөлж чадаагүй байж байтал араар нь хувийн компаниуд хор найруулаад байгаа сурагтай. Ойрноос хэд хэдэн хувийн компани "Ногоон нуур" орчмын айлуудад санал өгөөд эхэлсэн гэнэ. Төрөөс өгч байгаа саналаас хамаагүй ашигтай тухай тэр хавийн иргэд ярьж, зарим нь олзуурхаж байгаа юм билээ.

Энэ маягаараа бол төр долдугаар хороолол барихаас өмнө газар нь хувийн компанитай нөхдүүдийн халаасанд "ороод" дуусч магадгүй л байх. Уг нь төр засаг нийслэлийн бүх иргэдийн эрх ашгийн үүднээс нэг хэсэг хунд хатуухан хандахад гэмгүй л байгаа юм. Газрынх нь хэмжээнд тааруулаад, нэг, хоёр өрөө байр өгөөд, хүчээр нүүлгэсэн байсан ч ер нь яадаг юм. Ингэж ус нь ихэдсэн гурил шиг нялцагнаж байх зуур ядуу иргэдийн эрэлт дээр мөнгөтэй баячууд тоглоод дуусч байна.

Долдугаар хороолол хурдан баригдах тусмаа "100 айл" орчмын утаа униар татарна. Өнөөдөр Улаанбаатарт байгаа хамгийн их утаатай, гамшгийн бүс бол "100 айл" орчим. Энэ аюулыг багасгах зорилго долдугаар хорооллын цаана байгаа биз дээ. Дээрээс нь хөрсний бохирдол багасах учиртай. Тэгээд ч төр засгаас хөрөнгө мөнгийг гаргаад барьчихвал эргээд жижиг, дунд орлоготой иргэдээ орон сууцаар хангах боломж бүрдэнэ гэсэн үг. Цөөн ч болов хүмүүс гэр хорооллоос салж, орон сууцанд орж байвал аятай юу. Өнөөх яриад, амлаад байгаа жилийн зургаан хувийн хүүтэй зээлээ олгох боломж ч бүрдэнэ. Олон асуудлыг давхар шийдэх боломжтой гэдгийг хэн хүнгүй ярьж байгаа. Гэтэл шийдэх шийдэхгүйн хооронд явсаар, хувийн компаниуд орон сууц барьчихвал баян бизнесмэнүүдийн ашиг орлого нэмэгдэх л байх. Өөр гэрэлтэй мэдээ дуулдахгүй байна.

Хувийн компаниуд санал өгөхдөө орон сууцны хороолол барина. Хэдэн давхарт байр сонгохоо хэл гэж уран үгээр уярааж байгаа юм билээ. Төр засгаас бүхэл бүтэн орон сууцны хороолол барина гээд төлөвлөчихсөн байхад хувьдаа авч, орон сууц барих гээд явж байдаг ямар ч их эрх мэдэлтэй бизнесмэнүүд үү. Бүхэл бүтэн хороолол барина гэж төлөвлөчихөөд өдий болтол юу ч хийхгүй шахам байсаар захын нэг мөнгөтэй нөхөрт дээрэлхүүлэхдээ тулж байдаг ямар ч шалдаа буусан төр вэ. Уг нь төр төмөр нүүртэй байх ёстой юм.

Ард түмний эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байгаа, ашиг олох гэж улайрч байгаа нөхдүүдэд бүр ч хатуу хандах хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол долдугаар хорооллын ажил чинь мянгуужингийн үлгэр болж, ганц хоёр хүн баяжаад дуусах шинжтэй. Хэн нэг нь үүнийг анхааралдаа авч, түрүүлж алхах хэрэгтэй байна. Долдугаар хороолол хэн хэнд маань хэрэгтэй байгаа. Тиймээс ганц, хоёр хүний өгөөш болгомооргүй байна.

Н.Пунцаг

Хэвлэх Сэтгэгдэл бичих


Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд GoGo.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Нийт сэтгэгдэл(6)
  • Zochin 202.170.80.XXX
    1 цаг 21 минутын өмнө

    ОУВС ЭДИЙН ЗАСГИЙН АЛУУЧИН МӨН. ЗАХИАЛГАТ МАТЕРИАЛ ТАВЬСАН БАЙНА

    [ Хариулах ] 0 0
  • Зочин 202.170.69.XXX
    1 цаг 3 минутын өмнө

    Арай ч ийм юм хийлгэхгүй байлгүй дээв Энэ төр, засаг, хотын удирдлагууд

    [ Хариулах ] 0 0
  • ovoo teneg ???? 202.55.191.XXX
    1 цаг 2 минутын өмнө

    naad muulaad baigaaa nuhduud chin turuus mungu gargahgui irgediig bas hohiroohgui boldog dunduur ni shiideed naad horoololiin chin neg hesegiig uursdiin hurunguur barina biz dee.erunhii tuluvluguunii daguu zurag hurgiig ni batlaad ugjihvul hen ch barisan yalgaa baihgui .harin ch sain hereg.teneg yumnuudad uzeg bariuljihar yu bichij bgaagaa ch mdhee baihiim daa.tegeed bas end tavij l baidag

    [ Хариулах ] 0 0
  • Зочин 202.170.67.XXX
    46 минутын өмнө

    Үлшэр болдогоо болчихсоон

    [ Хариулах ] 0 0
  • Зочин 202.131.226.XXX
    37 минутын өмнө

    гэр хороолол хурдан л барилгажиж байвал тэр төр нь бна уу, хувийн хэвшил нь барьна уу хамаа алгааа, утаа л хурдан багасаасай

    [ Хариулах ] 0 0
  • zochin 203.91.117.XXX
    36 минутын өмнө

    minii bodloor harin ch ter huviin kompaniud ni barih geed zutgeed tohiroltsood yavj bgaa ni ene horoololiig myanguujingiin ulger bolgohgui gesen sanaa bas davhar bgaa ni ter blgui dee.

    [ Хариулах ] 0 0

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 11

Өрхийн мэдээллийн сан бүрдүүлнэ

2012 оны 01-р сарын 26 Нийтэлсэн АРД
Засгийн газраас энэ оныг "Өрхийн хөгжлийг дэмжих жил" болгон зарласан.

Тэгвэл өчигдөр өрхийн амьжиргааг дээшлүүлэх, хөгжүүлэх цогц зорилтын дор холбогдох яам, агентлагийн удирлагууд уулзлаа.

Уулзалтын үеэр өрхийн төрөлжсөн мэдээллийн сан бүрдүүлэхэд анхаарч ажиллахыг чиглэл болгосон юм. Хэдэн өрх бололцооны амьдралтай, өрх дотор хэдэн хүн ажилгүй, хэд нь зохих хэмжээний орлого олж байна, гэр бүлд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд хэд байгаа зэрэг нэгдсэн хэмжээний цогц мэдээлэл бий болгох зорилгоор өрхийн мэдээллийн сан байгуулах аж.

Ингэхдээ салбарын яам, агентлагуудын хийсэн судалгаа, төсөл, хөтөлбөрийг нэгтгэн, ард иргэдийн санал хүсэлтийг тусгасан байх юм байна. Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайд Т.Ганди өрхийн мэдээллийн сан бүрэлдэх эх үүсвэр болсон дүүргүүдийн мэдээллийг өчигдрөөс эхлэн 10 хоногийн хугацаанд ирүүлэх даалгавар өглөө.

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 5

Улаанчулуут хавиар яг л хэвээрээ

2012 оны 01-р сарын 25 Нийтэлсэн АРД

Алсаас харвал жижиг толгод том уулын бэлд үзэгдэнэ. Газар хорогдож, ойртох тусам цагаан зүйлсүүд үзэгдэх бөгөөд ахиулж харвал төрөл бүрийн өнгөтэй гялгар уутнууд байх аж.

Толгод хэмээн бодож байтал нөгөөдөх маань хогон овоо байж таарлаа. Улаанчулуутын гэж нэрлэгдсэн энэхүү хогийн цэгт хогон овоо бүр эзэнтэй байх аж. Одоогоос хэдэн жилийн тэртээ ажиглагдаж байсан дүр зураг өнөөдөр ч хэвээр. Өнгөрсөн оны аравдугаар сард хог боловсруулах үйлдвэр нээгдэж олон хүн ажилтай болсон гэж бодож байлаа. Гэвч үгүй байж.

Улаанчулуутын төвд байх нэлээд том хогон овооны хажууханд гал асч байгаа харагдав. Хогоо шатааж байна гэж бодтол тэнд ажилладаг хүмүүсийн дулаацаж байгаа нь энэ аж. Арга ч үгүй юм. Үүр хаяарахтай зэрэгцэн ажилласан тэд ингэж дулаацахаас өөр аргагүй. Тэндхийг манадаг өвөөгийн хэлж буйгаар бол тэд өглөөний 05 цагаас, өдрийн 15 цаг хүртэл ажилладаг гэх. Манаач өвгөнтэй ийн ярилцаж зогстол том хогийн машин тоос татуулан ирж байгаа үзэгдэв. Үүнийг харсан хүмүүс аавыгаа тосон гүйлдэх хүүхдүүд шиг том машиныг хоромхон зуур бүчиж байлаа. Ашиг олж болох “шинэ бараа”-нууд ирж байгаа болохоор тэдний баярлах нь зүйн хэрэг. Тэгээд ч ченжүүд ирэх цаг нь дөхжээ. Хогийн цэгт юун ченж гэж эрхэм уншигч та бодож магад. Тэнд нэг килограмм кардонон цаасыг 45-50 төгрөгөөр зардаг ажээ. Тиймээс ченжүүд нь ирээд хормын дотор аваад оддог аж. Хог түүгчдийн од нь гийвэл том, том төмөрнүүдийг өгөөд “бурзайдаг” гэж байлаа. Хог түүгчид тэр болгон мөнгөөр наймаа хийх ченжүүд байдаггүй ажээ. Учир нь ченжүүд бага, сагахан хоол, нэг шил архи тэргүүтнээр хэдэн кг кардоноо сольж авдаг гэх.

Хогийн цэгийн төвд байх нэлээд том хогон овоонд “урилгагүй зочид” иржээ. Зүс танихгүй хүмүүс өөрийнх нь бүсэд нэвтэрсэнд дургүй байгаа болтой дунд эргэм насны нэгэн хараал хэлэн хашхирч байгаа үзэгдэв. Хог түүх зориулалттай тахир төмрөө дохилзуулан өнөөх “урилгагүй зочид” руу далайна. Хэсэг хугацаанд үймж байсан хүмүүс хормын дотор алга болоод өгөв. Учир нь тэртээгээс тоос татуулан хогийн машин ирж байлаа. Зодооныг тараах хүчтэй энэ машин тэнд өдөр бүр ирдэг 300 машины нэг. Хэдхэн жилийн өмнө 50-60 машин ирдэг байсан бол өнөөдөр энэ тоо хэд дахин нэмэгджээ. Хог түүгчдийг баярлуулах ерөөлтэй машин энд зөвхөн хогийн машинууд биш. Ченжүүдийн машин ч тэднийг машид баярлуулна. Учир нь тэд түүхий эдийг дүүртэл нь ачаад явдаг болохоор. Зарим ченжүүд мөнгөөр, зарим нь хоол, зарим нь нэг шил архи гээд наймааны шан харамж нь өөр, өөр. Ченжүүдийн машин ч гэсэн ирдэг тогтсон цагтай. Тэд өдөр бүрийн 15 цагт ирж хог түүгчдээс бараагаа аваад буцдаг ажээ. Зарим ченжүүд нь бүр эрт ирээд аваад явдаг аргатай ч болсон гэх.

Төвд байх хогон овоонд хүмүүс нэмэгджээ. Учир нь нөгөөх дунд эргэм насны эр эндхийн хоёр,  гурван хүмүүсийг таньдаг болохоор өнөөх таньдаг хэд нь хэдэн шинэ хүмүүсийг эгнээндээ нэгтгэжээ. Манаач өвөөгөөс яагаад энд бусад хогон овооноос илүү их хүн байгааг лавлавал хамгийн “үнэтэй” зүйлсүүд энд байдаг гэх. Ченжүүдэд хэрэгтэй кардон, зарим нэгэн төмөр эдлэл гээд “үнэд” хүрч болох бүх зүйлс энд байдаг ажээ. Энэ хогон овоон дээр ч гэлтгүй Улаанчулуутын хогийн цэгт өсвөр насны жаалууд олон. Амьдралын эрхээр хог түүхээс өөр сонголтгүй болсон гэр бүлийнхээ хувь заяаг тэд ийнхүү хуваалцаж байгаа нь энэ. Хэдийгээр Сонгинохайрхан дүүргээс зарим хүүхдийг нь сургалтад хамруулдаг боловч хэдэн сарын дараа Улаанчулуутдаа буцаад ирдэг аж. Хотын бидний цээрлэхээр энэ газар тэдэнд таалагдаж, мөнгө олох ганцхан хэрэгсэл нь учраас тэд эргээд ирэхээс ч өөр аргагүй. Хэдийгээр хэдэн жилийн тэртээ тэнд залуучууд гэхээсээ илүү дунд эргэм насны хүмүүс их байсан ч жил ирэх тусам хүмүүс нь нэмэгдэж, насных нь ч тоо залуужиж байгаа ажээ. Улаанчулуутын хаалгаар ороход хамгийн түрүүнд угтах манаачийн хэлж буйгаар хөдөөнөөс шилжин ирэгсдийн ихэнх нь эндхийн ажилчдын эгнээнд нэгддэг гэх.


Нийслэлийн зургаан дүүргээс өдөр бүр 1000-1300 тонн хог хаягдал уг цэг дээр ирдэг ажээ. Тиймээс хогийн цэгийн хогийг бууруулах, хог түүгчдийг цөөлөх зорилгоор Япон улсын JICA байгууллагын зүгээс 10 сая ам долларын хөрөнгөөр шинэ хогийн цэгийг барьж өгчээ. Хэрвээ бүрэн хүчин чадлаараа ажиллавал ирсэн хогийг өдөрт булж, дахин боловсруулах боломжтой хаягдлуудыг боловсруулах ажил эхлэх юм байна. Чухам ийм учраас өнгөрсөн оны аравдугаар сард нээлтээ хийсэн билээ. Гэсэн ч өнөөдөр энэ үйлдвэр бүрэн хүчин чадлаараа ажиллах хараахан болоогүй. Ирэх гуравдугаар сараас бүрэн хүчин чадлаараа ажиллах гэнэ. Улаанчулуутын шинэ хогийн цэгт ажилладаг нэрээ нууцалсан нэгэн ажилчны хэлж буйгаар уг үйлдвэр ашиглалтад орсон ч тэндхийн хог түүгчдийг цөөлөх эсэх нь эргэлзээтэй гэх.

Хэдийгээр эргэлзээтэй зүйлс олон байгаа ч зарим зүйл өмнөхөөсөө өөрчлөгджээ. Өмнө нь ямар нэгэн хашаа хаалтгүй байсан бол хашаа хаалт барьж, дэргэд нь манаачийн шовгор босгосон байх аж. Хогийн машинуудыг үүдээр ороход хог, хаягдлын эзлэх жинг тооцох том жинг суурилуулсан байна. Машин түүгээр өнгөрөх болгонд тухайн машинд хэдэн килограмм хог байгааг тооцоолох сүүлийн үеийн технологийг япончууд суулгасан аж.

Улаанчулуутын дээгүүр тоолж барахааргүй олон хар хэрээ, улаан хошуут эргэлдэнэ. Тийм олон шувууд нийлэлдэж үгээр хэлэхийн аргагүй сонин байдлыг бүрдүүлэх. Дээгүүр эргэлдэх шувуудтай ижил хувь заяаг хүн төрөлхтөний төлөөлөл ийн эдэлж явна. Шувуунууд хоол эрэн гуаглалдаж, хүмүүс нь гайгүй хог хайн хашхиралдана. Одоогоос 35 жилийн өмнөөс Улаанчулуутад хог хаядаг болсон ч чухам хэзээнээс хүн, хэрээ хоёрыг тэжээдэг болсныг мэдэхгүй. Бас хэзээ энэ байдал дуусах нь ч эргэлзээтэй. Ямар ч байсан хогон овоог эргэлдэн нисэх хэрээ, турлиах тэргүүтэн, хог эрэн бэдрэх хог түүгчид байгаа. Өдөр, шөнийн алинд нь ч. Учир нь тэнд хонохоос өөр сонголтгүй олон хүн байдаг болохоор тэр.

Б.Болорсүх

Ардын эрх сонин

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 8

Манай улс хот төлөвлөлтийн институттэй боллоо

2012 оны 01-р сарын 24 Нийтэлсэн АРД
Манай улс хот төлөвлөлтийн институттэй боллоо. Ингэснээр бүтээн байгуулалтыг урьдчилан төлөвлөх төсөл хөтөлбөр, мөн зураг төслөөр иж бүрэн хангана. Үүний тулд өнөөдөр дэлхийн 140 оронд хэрэглэж байгаа дэлхийд тэргүүлэгч зураг төслийн Allplan программ хангамжийн сүлжээг анх удаа Монголд нэвтрүүллээ.

Өнөөдрийн хурдтай хувьсан өөрчлөгдөж байгаа нийгмийн бүтээн байгуулалтыг хот төлөвлөлт зураг төсөл нь үнэндээ гүйцэж чадахгүй байгаа. Энгийн нэг жишээ дурдахад л нэг том сайхан барилга хотынхоо төвд бариад ирэх хавар нь яг энэ хэсэгт авто зам байгуулах ёстой гээд захаас нь нураадаг.

Эсвэл их өндөр шилэн барилга барьчихаад энд ирэх хүмүүс хаана машинаа тавих нь тодорхойгүй хаячихдаг. Ингэж тооцоогүй бас төлөвлөлтгүй хийгдсэн барилгыг хотынхоо төвөөс эхлээд л нэрлэж болно.

Тэгвэл хот төлөвлөлтийн хүрээлэнтэй болсноор бүх ажил тооцоон дээр үндэслэн хийгдэх юм байна.

А.Янжмаа

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 11

Утаатай тархины ухаангүй шийдвэр

2012 оны 01-р сарын 24 Нийтэлсэн АРД

Утаа, утаа, утаа… Утаатай Улаанбаатарын саарал өдрүүд хөвөрнө. Жил бүрийн өвлөөр утааны асуудал хурц болдог.

Амтай болгон л агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр ийм юм хийж байна, ингэх тэгэх ёстой гэж ирээд л элдэв тайлбар хэлсээр сүүлдээ улиг болох тал руугаа хандсан. Агаарын температурын хасах хэм нэмэгдэх тусам амьсгалах эрхийг боомилно. Идэр гурван есийн хүйтний эрч чангарч шөнөдөө -50 хэмд хүрэхийг цаг уурчид хэллээ. Утаа улам өтгөрнө. Хувь тавилантайгаа эвлэрсэн нийслэлчүүдэд бол утаа эмгэнэлт бас улигт сэдэв. Улстөрчдөд бол мөнхийн  амлалт мөнгө гуйх “сонгодог арга. Дуусдаггүй, дуусах ч найдлагагүй утаан ботийн хуудас зузаарч, тэрбум тэрбумаар тоологдох төсөл хөтөлбөрөөр баяжиж байна.

Хотын агаарыг бохирдуулж буй гол гэмтэн нүүрс учраас түүнээс ангижрах зорилгоор хэн нь ч санаачилсан юм. Хэнийх нь ч бизнес юм, гэр хорооллыг орон сууцжуулах мастер төлөвлөгөө мөрөөдөл болохын цагт шахмал түлш, утаа бага гаргадаг зуух гэхчилэн зүсэн зүйлийн аян өрнөлөө. Ингээд шахмал түлш хэрэглэх нь утаа багасгах хамгийн шилдэг арга гэж үзэн шахмал түлшний төсөл гэрлээ асааж, нийслэлийн гурван дүүрэгт түүхий нүүрс хэрэглэхийг хориглов. Тухайлбал, Чингэлтэй дүүргийн гурван хорооны мянга орчим, Сүхбаатар дүүргийн 250-иад өрх шахмал түлш хэрэглэх сорилтод “туршилтын туулай” болж байна. Гэтэл өнөөдөр гарын таван хуруунд багтах айл л шахмал түлш хэрэглэх аядаж байгаа. “Дуулгаваргүй” бусад нь туршилтыг дагахгүй байгаа учраа шахмал түлш илчгүй, дээрээс нь үнэ өндер хэмээж, түүхий нүүрсээ хэрэглэж байна. Хахир хүйтэнд хэн даарч суухыг хүсэх билээ.

Өнгөрсөн жил Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Улаан-баатарын утаатай танилцсан нь агаарын бохирдлын тухай жил бүр яригддаг яриан тэмцлээс арай өөр өнгөтэй байлаа. Удаа ч үгүй Үндэсний Аюулгүй байд-лын зөвлөл агаарын бохирдлын асуудлаар хуралдаж, хотын утаа гамшгийн хэмжээнд хүрсэн гэдэг дээр санал нэгдэж байсан юмдаг. Арав гаруй жил иргэдээ утаагаар амьсгалж байхад Үндэсний Аюулгүй байдал энэ асуудлаар хуралдаж  байлуу санахгүй байна. Ирэх жилүүдэд утаа буурах байх гэсэн өөдрөг бодол төрж байлаа. Гэтэл байдал газар дээр яг эсрэгээрээ. Улаанбаатарчуудыг утаанаас нь салгах увидастай “М-Си-Эс” группын охин компани болох “Сэлэнгэ констракшн”-ны 42 мянган ам.долларын өртөг бүхий утаагүй зуух юу болж таарав аа. Харин ч энэ жил улам их утаатай болчихсон мэт санагдана. Нийслэлийн гэр хороололд 134 мянга гаруй өрх амьдардаг. Олонхи нь дунд, бага орлоготой болон нэн ядуу иргэд. Шахмал түлш, нүүрс, утаагүй зуух атугай олдсоноо түлж дулаацаж буй эмзэг давхаргынхан олон байхад хотын утаа багасах уу? Шуудхан хэлэхэд үгүй. Хар л даа. Гэр хороолол хаяагаа тэлсээр байхад нүдээ л таглаагүй бол үгүй гэх хүн гарахгүй. Тэгээд ч дарга нар амьдралаас тасархай гэхэд багадам арга ядсан “ажиллагаа” сэдээд байхаар яаж утаа багасах билээ. Орон гэргүйчүүдэд аарц, чацаргана уулгаж ханиадтай тэмцсэн нь хэдхэн хүний халаасыг зузаалаад өнгөрсөн бол утаа бас түүн лүгээ адил ужиг бизнес болчихсон харагдаад байна. Ингэж хэлэх шалтгаан бий.

Монгол Улсыг хөгжүүлэх сангаас нийслэлийн утааг багасгахад хоёр тэрбум төгрөг гаргалаа л гэсэн. Юунд, яаж зарцуулсан нь бүрхэг. Уг нь хоёр тэрбум төгрөгөөр юм хийвэл хийнэ. Хотын захиргаанаас орон сууц бариад гэр хороололд амьдардаг, насаараа улсад хөдөлмөрлөж яваа хэдэн зуун иргэндээ бэлэглэж болно. Татвар телөгч иргэд ганц өрөө орон сууц авах эрхтэй. Мэдээж утаатай тэмцэхэд юу ч хийгээгүй гэж хэлэхгүй.

Төр хөрөнгөө хувиарлаж иргэддээ cap бүр 21 мянган төгрөг тараагаад сайн ч юм уу, саар ч юм уу багагүй хугацаа өнгөрлөө. Энэ нь нийтдээ 800-гаад тэрбум төгрөг болж буй тооцоо бий. Байгалийн баялгаа эдийн засгийн эргэлтэд оруулж буй Монгол Улс баян байна. Төр өглөгч байна. Харин амьдрах орчинд ямар дэвшил гараад, амьжиргаанд яаж наалдаад байгаа нь шүүмжлэл дагуулаастай. Энэ зуур утаанд хаях мөнгө улам ихэслээ. Цэвэр агаар амьсгалах найдвар сүүмийж байна уу?

Хотын агаарыг бохирдуулагч эх үүсвэр нь гэр хороолол дангаараа биш. Цахилгаан станцууд, бага оврын зуух, автомашин, бохирын шингэний ууршилт, хаа сайгүй шатаж байдаг хогийн цэг, бункерын хаягдлын утаа, талхилагдсан хөрсний шороо тоосч хамаатай. Ийм л олон төрлийн хорт утаагаар бид амьсгалж байна. Агаарын бохирдпыг багасгахын тулд дулааны алдагдлыг багасгах, автомашины ухаалаг хэрэглээг хэвшүүлэх зэрэг зөвхөн түлш, зуухны тухай ярих бус өөр олныг хийх шаардпага бий.

Хүний биеийн хамгийн их хүчилтөрөгч хэрэглэдэгэрхтэн маань тархи (20% )гэдэг. Түүнийгээ энэ хорт хийгээр утуулаад байхаар яаж ч үр бүтээлттэй ажиллаж сайн санаа гарах вэ дээ. Магадгүй сүүлийн үед үүсээд байгаа энэ олон маргаашаа бодоогүй үйлдэлүүд гэмт хэрэг хүний санаанд оромгүй үйл явдпууд хэт эд материал шүтсэн сэтгэхүй гэх мэтийн нэг нөлөө нь байж болох. Энэ төр засаг нь утаагүй зуух шахмал түлш гэрийн бүрээс зэргээс хэтэрсэн зүйл хийсэнгүй.

Утаатай тархитай хүмүүсээс утаатай шийдвэрүүд л гарч байгаа нь энэ юм болов уу.

Эх сурвалж:” Нийслэл таймс” сонин

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 15

"Зуун мянган айлын орон сууц хөтөлбөр хэрэгжихэд бэлэн"

2012 оны 01-р сарын 24 Нийтэлсэн АРД
Засгийн газраас хэрэгжүүлсэн 40 мянга, 4000 айлын орон сууц хөтөлбөр хэрэгжээд дуусчээ. Одоо зуун мянган айлын орон сууц хөтөлбөр ямар журам дүрмээр хэрэгжих гэж байгаа талаар Орон сууц санхүүжилтийн корпорацийн санхүүгийн бүртгэл удирдлагын газрын захирал Д.Мөнхжаргалтай ярилцлаа.

-40 мянган айлын орон сууцанд хамрагдсан хүмүүс зээлээ авч чадсан уу?
-40 мянган айлын орон сууц хөтөлбөр зөвхөн нийслэл биш, улсын хэмжээнд амжилттай хэрэгжлээ. Энэ хүрээнд манай санхүүжилтийн корпораци нэлээд хэдэн барилгыг ашиглалтад оруулсан. Тухайлбал Нисэхэд 300 гаруй айлын орон сууцны дөрвөн давхар барилгыг м.кв-тын 650 мянган төгрөгийн үнэтэйгээр ашиглалтад орууллаа. Захиалга өгсөн хүмүүсийг Улаанбаатар хотын банкны жилийн 11 хувийн 25 хүртэлх сая төгрөгийн зээлд хамруулсан. Ингэхдээ өөрийн гэсэн газартай төрийн байгууллагатай хамтран ажиллаж тэдний албан хаагчдыг орон сууцжуулах ажил хийгдсэн байгаа. Энэ хөтөлбөрт Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газар, Улсын мөрдөн байцаах газар, Улсын прокурорын ерөнхий газар, Цагдаагийн ерөнхий газрууд багтсан. Түүнээс гадна өөрсдөө зах зээл дээрээс орон сууцаа сонгосон Улаанбаатар хотын 300 гаруй иргэнд "Голомт", "Капитал", "Анод", "Хадгаламж" банкуудтай хамтарч хөнгөлөлттэй зээл олгоод байгаа.

-Тэгвэл 4000 айлын орон сууц хөтөлбөрийн хэрэгжилт хэр үнэ дүнтэй болов. Хичнээн албан хаагч байртай болов?
-4000 төрийн албан хаагчийн орон сууц хөтөлбөр Улаанбаатар хотод амжилттай хэрэгжээд дууслаа. Энэ нь тодорхой тоотой. Монгол Улсад 160 мянган төрийн албан хаагчтай гэсэн судалгаа байдаг. Нэг хүнд 40 сая төгрөгний зээл олгоё гэж үзээд 40000 орон сууцны квот гарсан. Тэр квотыг төрийн байгууллагуудаар тарааж ихэвчлэн сургууль, цэцэрлэг эмнэлэг, цагдаа захиргааны байгууллагын ажилтнууд хамрагдсан. Өнөөдрийн байдлаар 4004 хүнд зээлийг нь олгоод тайлан тооцооныхоо ажилд ороод байж байна.

-Одоо хэрэгжих 100 мянган айлын орон сууцны зээлийн хүү зургаан хувь болж хямдарсан. Үүнтэй холбоотой ямар шийдвэр гарч байна вэ?
-100 мянган айлын орон сууц хөтөлбөр хэрэгжихээр төлөвлөгдөөд байгаа. 4000 айлын орон сууц хөтөлбөрт жилийн найман хувийн хүүтэй өөрөөр хэлбэл 40 сая төгрөгний зээлийг 20 жилийн хугацаатай олгосон. Харин 100 мянган айлын орон сууц хөтөлбөрт Засгийн газрын 138 дугаар тогтоолоор 50 м.кваас дээшгүй талбайтай анх удаа орон сууц авч байгаа хүмүүст 20 жилийн хугацаатай зургаан хувийн хөнгөлөлтэй зээл олгоно гэсэн шийдвэр гарсан байгаа. УИХ-аас ч 100 мянган айлын орон сууц хөтөлбөрийг саяхан баталсан. Тиймээс эдгээр хөтөлбөрүүд хэрэгжихэд бэлэн болсон. Гагцхүү энэ их мөнгийг яаж гаргах вэ гэдэг асуудал чухал байна. Гэхдээ тодорхой хэмжээнд шийдэгдэх байх гэж бодож байгаа.

Үүний тулд нэгдүгээрт "Хөгжлийн банк", Орон сууц санхүүжилтийн корпорацитай хамтран ажиллах замаар тодорхой хэмжээний зээлийн хөрөнгийг төвлөрүүлэх боломжтой. Хоёрдугаарт, Сангийн яам тодорхой хэмжээний бонд арилжаалаад арилжааны банкуудтай хамтран ажиллах хувилбар бий. Гуравдугаарт, манай корпорацид нийслэлээс тодорхой газар зааж өгөх юм бол бид тухайн газар дээр нь арай хямд өртгөөр орон сууц барьж "Хөгжлийн банк", эсвэл Сангийн яамтай хамтарсан эх үүсвэрээр өмнөх туршлага дээрээ тулгуурлаад тэдгээр орсон хүмүүст зээл олгох боломж бүрдүүлж болох юм.

Иймэрхүү хувилбарууд одоогоор харагдаж байгаа ч аль нэг хувилбар дээр нь Засгийн газрын шийд гарч мөнгийг байршуулах учраас одоогоор тодорхойгүй байна. Ер нь цаашдаа ийм хувилбаруудаар явна гэж үзэж байгаа. Хэрэв энэ хөтөлбөр хэрэгжих юм бол гэр хороололд байгаа залуу гэр бүлүүд хамрагдах боломжтой. Тийм учраас маш зөв шийдэл гарсан гэж үзэж байна. Энэ хөтөлбөр заавал төрийн албан хаагч гэж хязгаарлахгүй. Улсын, хувийн аль ч байгуулагын ажилчин бай нөхцөл шаардлагаа биелүүлээд урьдчилгаа төлбөрөө төлөөд явбал хамрагдах боломжтой гэсэн үг.

Нөгөө талаас эх орны хишгийн нэг сая төгрөгийг 100 мянган айлын орон сууцтай холбох шаардлага зайлшгүй гарна. Энэ үүднээс 100 мянган айлын орон сууцанд орох гэж байгаа хүмүүс эх орныхоо хишгийг хэрхэн зарцуулах тухай журмын төслийг манай орон сууц санхүүжилтийн корпораци судлаад холбогдох дээд байгууллагуудад өгчихсөн байгаа. Гэхдээ энэ төслийн хүрээнд тухайн иргэн орон сууцандаа эх орны хишгээ оруулж болох юм гэсэн. Гэхдээ журам одоогоор батлагдаж гараагүй байна. Хэрэв батлагдах юм бол тодорхой нарийвчилсан журам, дүрэм заавар гаргана гэж үзэж байгаа.

-Эдгээр орон сууц хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх явцад ямар бэрхшээл тулгарч байв?
-40 мянга болон 4000 айлын орон сууц хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд хүндрэл байсныг нуугаад яахав. Орон сууц санхүүжилтийн корпораци шинэ тулгар байгууллага. Моргежийн зах зээл ч Монголд өөрөө шинэ зүйл. Үүнийг яаж хуульчлан зохицуулж, яаж эрсдэл багатай зохион байгуулах вэ гээд бэрхшээлтэй асуудлууд нэлээд тулгарсан. Ялангуяа хөдөө орон нутагт манайх өөрийн гэсэн салбар байгууллага байхгүй. Тиймээс түүнд хүрч ажиллана гэдэг хүнд байлаа. Улаанбаатар хотын хувьд ч барилга барихад зохимжтой байршил бүхий газар чөлөөлөх асуудал ч хүнд байсан. Манай корпораци тодорхой газрыг чөлөөлөөд дэд бүтцийг нь холбосон газар нэг их ашиг нэмээгүй үнээр орон сууцны барилга барих боломж байдаг. Гэхдээ бид энэ бүгдийг төвөгшөөлгүй өөрсдөө газраа шийдсэн газар орон сууц барьж, нийслэлтэйгээ хамтарч Буянт-Ухаад тодорхой орон сууцнуудыг ашиглалтанд оруулж чадлаа.

-Орон сууцны үнэ урьдынхаас өссөн. Энэ өсөлттэй танай зээл холбоотой юу?
-Орон сууцны үнэ өссөн нь нэг талаасаа зээлтэй холбоотой байх боловч нийгэм даяараа өргөн хэрэглээний барааны үнэ өдрөөс өдөрт өсөөд байгаа шүү дээ. Тиймээс хамгийн түрүүнд энэ өсөлт юунаас шалтгаалж байна гэдгийг нарийн тооцож гаргах хэрэгтэй болов уу гэж боддог. Миний бодлоор 4000 айлын орон сууцны зээл гаргасантай холбоотой үнэ өссөн үү гэдэг асуудлаас илүүтэй юмны үнэ жил ирэх тутам нэмэгдэж байгаа учраас байрны үнэ өссөн гэж үздэг.

Бид Нисэхийн дөрвөн есөн давхрын м.кв-ыг 650 мянган төгрөгөөр ашиглалтад оруулсан. Нийслэлээс газрыг нь үнэгүй гаргаж өгч, шугам сүлжээг нь татаж өгсөн. Ийм нөхцөлд орон сууц санхүүжилтийн корпораци хэдийгээр ашгийн байгууллага ч ашгийн төлөө ажиллаагүй. Зөвхөн гарсан өртгөөр нь үнийг тогтоосон учраас харьцангүй боломжийн үнэтэй байсан гэж ойлгож болох юм.

Орон сууц, санхүүжилтийн корпораци эрэлт нийлүүлэлтийн тэнцвэрийг хангах, үнийн хэт хөөрөгдөлтөд тодорхой хэмжээний хязгаар тавих чиг үүрэгтэйгээр оролцож ажиллана. Түүнээс биш үнийг гэнэт барина гэж хэлж байгаа юм биш. Ерөнхийдөө нийгэмд орон сууцыг ийм үнээр барьж босгож, иргэдэд борлуулах боломж байна шүү гэдэг дохио өгч байх хэрэгтэй. Хамаагүй үнээ өсгөж ашиг нэмээд байгаа барилгын компаниудад дохио өгдөг төрийн байгууллага байх нь зүйтэй юм уу гэж үзэж байгаа юм л даа.

Д.Гэрэлт
Дээшээ
Хэвлэх Сэтгэгдэл бичих

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд GoGo.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.


Нийт сэтгэгдэл(14)
  • 1ОООзахиа с о м 202.126.91.XXX
    3 цаг 14 минутын өмнө

    ЛИЗИНГЭЭP АВAX БОЛOMЖ Ta хvссэн нөvтбvvкээ монголийн зах зээлийн vнээс хямдаар авхийг хvсэж байна уу тэгвэл манайхаар ороод vзээрэй мөн та бvхэндээ бэлэг болгож VНЭГVЙ АНТИВИРУС болон ДЭЛХИЙН СОНГОДОГ ЗОХИОЛУУД-г өргөн бариж байна Манайх Монголдоо хамгийн хямд нь хэрвээ та манайхыг хамгийн хямд нь гэдэгт эргэлзэж байгаа бол манай дээр байгаа комьютерuuдийн uнийг, uзuuлэлт, өнгө uзэмж, брэнд нэртэй нь цуг бичиж аваад өөр дэлгuuрuuдээр ороод харьцуулаад хараарай

    [ Хариулах ] 1 1
    • Зочин 202.131.239.XXX
      2 цаг 46 минутын өмнө

      зайлаа чи

      [ Хариулах ] 0 2
      • Зочин 202.179.18.XXX
        2 минутын өмнө

        40000 ailiin oron suuts hutulvur uniig buuurlah bish zaragdahgui buugnuj ehelj baisan undur unetei baishinguudiig sanhuujuuleed duussan. Tiim uchiraas yun 40000 ailiin oron 4000 l orson bh ulsiin hemjeend. 100000 ailiin oron suuts hutulvurtuu deerh shigeer metr kvadratiin uniig hargalzahgui sanhuujuulelt hiij het undur unetei yumnuudaa zarj het ih ashig olj songuuliin munguu oloh gesen negen sanaa.

        [ Хариулах ] 0 0
    • монгол 202.179.19.XXX
      1 цаг 44 минутын өмнө

      Эрээний хулхи НӨҮТ бүүк гэсэн шүү Анхаар Үнэгүй юм зөвхөн хавханд бий

      [ Хариулах ] 0 0
  • ramzai 182.160.27.XXX
    3 цаг 6 минутын өмнө

    Ene noxor nyyr ni bish yumaa gexed yadaj xoshnogo ni ulaidaggyi yum baixdaa. Xaana bna ter 40000 ailyn suuts

    [ Хариулах ] 0 1
    • Зочин 202.131.242.XXX
      2 цаг 49 минутын өмнө

      ЯААСАН ЯСТ МЭЛХИЙ ШИГ АЖИЛЛАДАГ НӨХДҮҮД ВЭ, ХУДЛАА БАААХАН ХЭРЭГЖИХ ГЭЖ БН ИНГЭЖ БН ТЭГЭЖ БН ГЭЭЛ БАЙГААД БАЙХЫН, ЭД НАРЫН САЙХАН ҮГЭЭР НӨГӨӨР БАЙР НЬ ҮНЭНД ОРООД БАЙХ ЮМ АА, АЖЛАА ХИЙЖ ЧАДДАГГҮЙ НӨХДҮҮДИЙГ ХӨӨГӨӨД ЯВУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙШД....

      [ Хариулах ] 1 1
  • Зочин 202.131.239.XXX
    2 цаг 47 минутын өмнө

    Ramzai... Чам шиг залхуучуудад 40000 орон сууц байтугай 400000 орон сууц бариад ч олж харагдахгүй. Ядаж орой эрт унтаж өглөө эрт босож сур малаа. Тэгвэл амьдралд чинь өөрчлөлт гарна эргүү минь.

    [ Хариулах ] 0 0
  • галаа 202.131.234.XXX
    2 цаг 22 минутын өмнө

    Нээрээ гэр хороололоос 40000 айл сураггуй алга болсон байсан чинь орон сууцанд орцон байсан юумуу гайхалтай гэж

    [ Хариулах ] 2 0
  • Зочин 182.160.59.XXX
    2 цаг 18 минутын өмнө

    Х. Баттулга огцорчихсон юм чинь одоо ажил явах байлгүй дээ.

    [ Хариулах ] 1 1
  • Зочин 203.91.118.XXX
    1 цаг 56 минутын өмнө

    ossk nisehiin 9 davhar bairuudiig uneheer hyamd urtugtei ashiglaltad oruulsan shuu. beleehen iim turshlaga baihad zasag hii demii yarihiin orond shuud hurungu mungiig ni shideed ossk-d uuruur helbel yum hiideg baiguullagad ni uguh heregtei sh dee tsag hugatsaa yavaad l bna

    [ Хариулах ] 1 0
  • D.Munkhjargal 202.70.33.XXX
    1 цаг 21 минутын өмнө

    Hna bnaa ter barisan barilguud chin, tgd bas hamragdsan hvn ni dandaa hamaatnuud ni bizdee lav emneleg deer tiim bair baigaagvi ireegvi shdee ichihgvi hudlaa yarih yumaa.

    [ Хариулах ] 0 0
  • hudlaa huts 98.229.160.XXX
    1 цаг 13 минутын өмнө

    pooh yasan genee, ugesniih n amjilttai heregjih ve. bi lav medehgui yum bna. bair avah geed 2 jil bolloo 2 say togrog arai gej tsugluullaa neg tseelend hamragdchih yumsan gej ochnoon bodloo. umhii gedes n duurch ovchindoo barigdsan buduun darga nariin taniluud l ter hedhen bairand n orson yum bailgui. YU ch hiigeegui humuusiig hiisen gej devregdgee GOGO bolimoor yum

    [ Хариулах ] 0 0
  • МОНГОЛ 202.179.23.XXX
    37 минутын өмнө

    ҮНЭН БОЛ САЙН Л БАЙНА. ЭМСИЭС-н ЯАРМАГТ БАРЬЖ БАЙГАА шиг ЧАНАРГҮЙ ҮНЭТЭЙ БАРИЛГУУД ДҮҮРНЭ ДЭЭ

    [ Хариулах ] 0 0
    • Зочин 202.179.18.XXX
      1 минутын өмнө

      metr kvadrat ni 1400000

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 9

Албан тасалгааны цонхоор хот гэрэлтэй харагдаад байна уу?

2012 оны 01-р сарын 24 Нийтэлсэн АРД

Төрийн байгууллагуудын дунд өөрсдийнхөө үйл ажиллагааг бусдаар хүчээр магтуулдаг нэгэн төрлийн моод дэлгэрсэн нь элдвийн зохион бичлэг, гар зургийн уралдаан зарлах юм.

Саяхан Нийслэлийн ЗДТГ-аас “Гэрэлтэй хот, гэгээтэй амьдрал” сэдэвтэй уралдааныг зарлан дүнгээ гаргасан.

Тэгвэл бид хот үнэхээр “гэрэлтэй, гэгээтэй” байна уу гэдгийг энэхүү сурвалжлагаараа хүргэе. Бид сурвалжлагаа гэр хороололд бус хотын төвийн гудамжуудад хийсэн гэдгийг дуулгах нь зүй. Чоно борооноор гэдэг шиг харанхуй гудамж гэдэг бол гэмт хэрэгтнүүдийн “дуртай” газар байдаг. Өнгөрөгч 2011 онд үйлдэгдсэн 19197 гэмт хэргийн 18,3 хувь нь гудамж талбайд үйлдэгджээ.

ГЭРЭЛТҮҮЛЭГТ ТЭРБУМ ТЭРБУМААР НЬ ЗАРДАГ

Өнгөрсөн 2011 онд хотын гэрэлтүүлэгт нийт таван тэрбумыг зарцуулжээ. Харин 2012 онд энэ тоо есөн тэрбум болж нэмэгдсэн байна.

“Одоогоор орон сууцны хорооллын 70-80 хувь, гэр хорооллын тал орчим хувь, нийтийн эзэмшлийн талбайн ихэнх нь гэрэлтүүлэгтэй болсон. Гэхдээ зарим байгууллагын хариуцлагагүй ажлаас шалтгаалж гэрэл асахгүй тохиолдол байна. Жишээ нь Дарь эхийн гудамжны зам, Хувьсгалчдын өргөн чөлөөний гэрэл гэх мэт газар энд хамрагдана” гэж Нийслэлийн захирагчийн ажлын албаны гэрэлтүүлэг хариуцсан мэргэжилтэн Б.Эрдэнэбат ярьж байна.

Гэвч доорх зурагт зөвхөн автомашины гэрэл л хотыг гийгүүлж байна уу гэлтэй харагдаж байна.



Дахиад л муу муухайгаараа алдартай Жуулчны гудамжийг энд дурьдах хэрэг гарлаа. Зундаа гудамжны наймаачид, архичдын тарьсан хогны үүр уурхай болсон энэ газар өвөлдөө гэмт хэрэгтнүүдийн “гэр орон” мэт харанхуй ноёлно. Урин цагт жуулчид нь явахаас сэжиглэдэг бол өвлийн цагт жуулчид байтугай энэ хавийн оршин суугчид ч энэ гудамжийг хөндлөн гарахаас айж эмээнэ. “Дээрмийн хэрэг их гардаг. Болгоомжтой явах хэрэгтэй” гэж нэрээ хэлэхийг үл хүссэн нэгэн цагдаа ярьсан юм.


Сонирхолтой нь гудамж замаа олигтойхон гэрэлтүүлчихэж чадахгүй байж энд тэнд унжгар салбагар ач холбогдол нь сайн ойлгогдохгүй цэнхэр гэрлэн чимэглэлүүд өлгөнө. Ялангуяа Хан-Уул дүүрэгт зам дагуу асаасан гэрэл жолооч нарын нүдэнд туйлын төвөгтэй.

Бид энэ сурвалжлагаараа аль нэг харанхуй булангийн зураг аваад, нийслэлийнхний нэр хүндийг гутаах гэсэнгүй. Хотын төвийн хүн их зорчдог энгийн л газрууд. Анзаарахад, дан ганц нийтийн эзэмшлийн зам талбай гэлтгүй зарим байгууллага хавь орчноо гэрэлтүүлэх шаардлагатай мэт санагдана. Жишээ нь дорх зурагт харагдаж буй Петровис гаднах талбай болон Спортын төв ордны гаднах талбайд харанхуй ноёлно.



Энэ жилийн хувьд есөн тэрбумыг хуучин гэрэлтүүлгүүдийг шинэчлэх, шинээр LED гэрлүүд тавих, гэр хороолол болон орон сууцны хорооллыг гэрэлтүүлэгтэй болгох, төвлөрсөн удирдлагатай болох гэх мэт ажлуудад зарцуулах юм байна.

Энд нэг зүйлийг дурьдах нь зүй. Гэр хороололд утаатай холбогдуулан шөнийн цахилгааны төлбөрийг буулгасан нь ачааллыг хэт нэмэгдүүлж гудамжны гэрэлтүүлэг асаах боломжгүй болгож байгаа гэнэ. Тиймээс энэ асуудлыг хэрхэн шийдэхийг ч бодолцох шаардлагатай болжээ.  

Холбоотой мэдээнээс шөнийн нийслэлийн фото мэдээг хүлээн авна уу.

О.Ариунбилэг, фотог А.Ариунболд

  • Зочин 27.123.214.XXX
    2 цаг 15 минутын өмнө

    Яг зөв юм бичжээ. Зүгээр ордон тойрсон хэдэн гудамжуудыг харахад л хангалттай. Тэнэг түшээд нь цонхоороо хараад мэдчиж чадахгүй хэдэн ppt хараад баясаад сууж байгаа даа

    [ Хариулах ] 0 0
  • Зочин 124.158.124.XXX
    2 цаг 11 минутын өмнө

    Хотын гэрэлтүүлэг гэж хэдэн төгрөг ч төсөвлөдөг юм бүү мэд. Манай байрны урд хорооллын зам дагуу гэрлын шонгууд байдаг л юм. Асаахгүй л юм банйа шдээ яагаад ч асаадаггүй юм ойлгох юм алга. Гол нь тэр гэрэл нь байвал явган нүцгэн ганцаараа яваа хүмүүст уг нь хэрэгтэй л байх даа. Бас нэг зүйл гэвэл энэ хотын удирдлагууд цас орсон ч бай ороогүй ч бай хаана гулгаатай байна тэнд нь тэр мөс хайлуулагчаа цацуулж байх талаар холбогдох хүмүүст нь уламжилж өгөөч ээ. Цасгүй үед та нарын өгсөн зөвшөөрлөөр барьсан өндөр барилгын чинь сүүдэр дэх төв зам яг л мөсөн гулгуур аятай болчих юм. Тэрүүгээр чинь явахад тун бэрх юм аа.

    [ Хариулах ] 1 0
  • Зочин 124.158.124.XXX
    2 цаг 5 минутын өмнө

    За энэ гэрэлтүүлэг ч яахав. Тэгэс гээд сонгууль дөхөөд аяндаа сайн санаат нэр дэвшигчид маань асаачихна. Энэ засгийн газрын ордны түшээдийн машинд замын хөдөлгөөний тухай хууль дүрэм үйлчилдэггүй юм болов уу. Өглөө оройд ажилдаа ирж очиход төрийн ордны баруун зүүн хаалганы хажуугаар явахад үргэлжилсэн цагаан шугам даваад л мундаг машинууддайраад байхым. Зүгээр яваад санамсаргүй цагаан шугам давсан хүн торгуулиад эсвэл эрхээ хасуулж байхад төрийн ордны нөхдөд яагаад арга хэмжээ авдаггүй юм бэ? Ялгаагүй л ардын хүүхдүүд ордноо сайхан тойроод орж байхгүй юу та нар эрхэм түшээд ээ. Түгжрэх замдаа нэгийг эс бодох биз.

    [ Хариулах ] 0 0
  • 2404 202.131.233.XXX
    2 цаг 2 минутын өмнө

    Та нүүх гэж байна уу? Манайд хандаарай. 5011-2404, 7017-2404. Бид танд мэргэжлийн нүүлгэлтийн цогц үйлчилгээ үзүүлнэ.

    [ Хариулах ] 0 0
  • tsaz 182.160.58.XXX
    2 цаг 2 минутын өмнө

    tsaz 16 luu yavsan shine zam sac gerel baihgui nadad daalgaach bi bugdiig ni asaay bi chadna heden gerel asaahad yadah yum baihgui shuu dee ta nart unendee setgel alga bnaaa

    [ Хариулах ] 1 0
  • Зочин 124.158.65.XXX
    1 цаг 28 минутын өмнө

    Hamag muu muuhain burdsen hunii aya tuhyg bodoogui bohir zavaan haranhui buduuleg hot.

    [ Хариулах ] 0 0
  • hunnu 202.70.34.XXX
    1 цаг 20 минутын өмнө

    xotiin toviin zam mostoj moson katok bolson deer ni yamarch gereltuuleg baixgui xaranxui,odort xeden mashin gereltuulegguigees bolj morgoldoj xichneen xun dairuulaj morguulej amia aldaj bgaag medex uu.ger xoroololiig bur yarix ch xereg alga,xaranxui gudamd noxoi gaxaindaa xoogdon shees baas,boxir usnaas uussen xaltirgaat zamaaar unaj tussan uuts nuruu gar xoloo xuglan yavna shuu dee,xaranxuu xotod xar enirge l xurna.ene xenii buruu yum be....archaagui duugui nomxon xultsengui yamar ch erx medelgui baigaa bid oorsdoo l buruutai.

    [ Хариулах ] 0 0
    • Зочин 182.160.9.XXX
      1 цаг 1 минутын өмнө

      Тэр бол халзан Ганболдын хийж байгаа ажил мөн:.

      [ Хариулах ] 0 0
  • ХАРАНХУЙ УБ 202.179.14.XXX
    46 минутын өмнө

    ЭНЭ ХОТ ДЭНДҮҮ ХАРНАХУЙ БАЙНА. ГАНДИЙН ГУДАМЖ 4 ЖИЛ ХАРАНХУЙ БАЙЖ БАЙГААД САЯ НЭГ ГЭРЭЛТЭЙ БОЛСОН ХОТЫН УДИРДЛАГА ҮҮНИЙГ АНХААРААЧ ТА НАРЫН ИДЭЖ УУХ ХАМААГҮЙ ЭНЭ ГОЛ ТӨВИЙН ГУДМУУДАА ГЭРЭЛТЭЙ БОЛГООЧ ДУРАКУУДАА

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 8

Газ дэлбэрч гамшиг дагуулсаар байх уу

2012 оны 01-р сарын 24 Нийтэлсэн АРД
"Хийн түлш дэлбэрсний улмаас иргэд хохирч, эд хөрөнгийн хохирол учирлаа" гэсэн таагүй мэдээлэл олныг цочирдуулсан.

Цаг үеийн байдалтай холбогдуулан энэ сарын 22-ны 23.00 цагийн орчимд Улсын онцгой комиссыг хуралдуулж холбогдох үүрэг чиглэл өгчээ. Үүнд, Улаанбаатар хотоос УМХГ, ОБЕГ-аас мэргэжлийн шинжээчдийн багийг тус аймагт томилон ажиллуулахаар болсон. Мөн уг ослын хор уршгийг яаралтай арилгах, мэргэжлийн дүгнэлтийг шуурхай гарган ажиллахыг мэргэжлийн байгууллагуудад үүрэг болгожээ. Түүнчлэн сумын Засаг даргын захирамжаар сумын хэмжээнд өндөржүүлсэн бэлэн байдал зарлан ажиллажээ.

Дэлбэрэлт болсон байранд 72 өрхийн 220 иргэн амьдардаг. Харин тухайн нөхцөл байдал, үүссэн орцонд 32 өрхийн 113 иргэн байдгийг тодорхойлсон байна. Одоогийн байдлаар дөрвөн цонх цуурч, 63 цонх хагарсан, хоёр айлын хана тааз цөмөрсөн, 10 айлын хана цуурсан, 11 айлын хаалга эвдэрсэн аж.

Дэлбэрэлт болсон айлын эд хогшил бүрэн шатаж, нурам болсныг баримтжуулан авчээ. Харин дэлбэрэлтэд өртөж эрүүл мэндээрээ хохирсон 48 настай Ж-гийн нүүр гap, нуруу, цээжин хэсэг түлэгдсэн байна. Тэрбээр түлэгдэлтийн улмаас бөөрний дутагдалд орох магадлалтай гэнэ. Мөн 22 настай Л биедээ 30 хувийн түлэгдэлттэй байгаа аж. Түүний нурууны хэсэг арьс харласан, биеийн байдал хүнд байгаа учир Улаанбаатар хотын Гэмтэл согогийн клиникийн түлэнхийн төв рүү шилжүүлжээ.

Бидэнд ирсэн мэдээллээр онцгой байдлын газрын албан хаагчид тус байрны 6,7,8 давхарын аюулгүй байдлыг хангаж ажилласан байна. Энэ үеэр орцны 25 ширхэг цонхыг шиллэж l, ll, III давхрын мөстөж хөлдсөн шатны хонгилуудыг цэвэрлэж хөлдөлт болон хальтиргаа гулгаанаас хамгаалж үүрэг гүйцэтгэж буй бусад байгууллагын ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлж ажиллаж байгаа аж.

Эх сурвалжуудын мэдээлж буйгаар иргэн Б-гийнх таван литрийн багтаамжтай шатдаг хийн бортого хоёрыг хадгалж байсан аж. Үүнээс харахад, иргэд шингэрүүлсэн хийн түлшийг хэрэглэхдээ аюулгүй байдлаа хангаагүйгээс осолдох нь их байна. Хийн түлш дэлбэрсэн явдал үүгээр дуусахгүй. Одоогоос хэдхэн сарын өмнө цагаан хоолны газарт дэлбэрэлт болсоны улмаас хэд хэдэн хүн хүнд гэмтэл авч эмнэлгийн хаалга сахисан.

Мөн 2009 оны арванхоёрдугаар сард Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байсан "Жаргалан" зоогийн газарт газ дэлбэрсэн. Үүний улмаас хоёр хүн хөл болон гарандаа түлэгдэж гэмтэл авсан удаатай. Хийн түлшийг буруу хэрэглэсэн тохиолдолд аюултай. Тухайлбал, хийн баллоны дэргэд цахилгаан хэрэгсэл байрлуулж болохгүй. Тодорхой зайтай тавих хэрэгтэй байдаг аж. Энэ бүхнийг баллонтой хий авчирч өгч байгаа борлуулагч шинээр суурилуулж өгөх бүртээ сануулж, зааварчилгаа өгөх ёстой.

Гэтэл ашиг л олж байвал ард иргэд дэлбэрнэ үү, байна уу гэдэг нь хамаагүй болжээ. Ер нь "Дашваанжил" компанийн хийн түлштэй холбоотой асуудал цөөнгүй гардаг. Тус компани нь хэрэглээний хийн түлшний 90 гаруй хувийг нийлүүлдэг ч тэсэрч дэлбэрэх явдал тэрнээс их болж мэдэх нь.

Хийн түлшийг хэрэглэгчид нийлүүлдэг хэдхэн компани, бий. Тэднээс идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг нь "НИК Газ", "Дашваанжил", "Газ сервис", "Горгаз" зэрэг юм. Эдгээр компаниуд хийн түлшээ ОХУ, БНХАУ-аас импортоор оруулж ирж, улмаар жижиглэн савлах станцуудаараа дамжуулж айл өрх, үйлдвэрт нийлүүлдэг. Иргэдийн хэрэглээнээс шалтгаалж 5-100 хүртэл литрийн баллоноор нийлүүлдэг байна.

ШИНГЭРҮҮЛСЭН ХИЙН ТҮЛШИЙГ ХЭРХЭН АШИГЛАХ ВЭ

Шингэрүүлсэн хийн түлшийн аюулгүй байдлын үүднээс Мэргэжлийн хяналтын газраас аж ахуйн нэгж, байгууллагууд тэдгээрийн хэрэглэгчийн хийн тоног төхөөрөмжийн техник ашиглалт, аюулгүй ажиллагааны байдалд хяналт тавьж ажилладаг байна.

Шингэрүүлсэн нүүрс-ус-төрөгчийн (СЗН8-С4Н100) нэгдлийг шингэрүүлсэн шатдаг хий гэнэ. Орон нутагт экологийн цэвэр түлш болох шингэрүүлсэн шатдаг хийг ахуйн хэрэглээнд болон нийтийн хоолны газрууд, геологийн лабораторийн шинжилгээнд өргөнөөр ашиглаж байгаа аж. Иймд шингэрүүлсэн шатдаг хийг аюулгүй ашиглах талаар дараах зөвлөгөөг хүргэе.

Хийн тоног төхөөрөмж ажиллуулахад анхаарах зүйлс

• Хийтэй баллоныг дулаан үүсгэгч буюу халаах хэрэгслээс нэг метр, ил галаас таван метрээс доошгүй зайд байрлуулна
• Хийн тоног төхөөрөмжийг ажиллуулж байх үед хараа хяналтгүй орхихгүй байх
• Агааржуулагч ажиллуулах эсвэл өрөөний салхивчийг нээлттэй байлгах
• Баллон солих үед ил гал гаргахгүй байх, цахилгаан тоног төхөөрөмжийг салгасан байх
• Хийн тулга (плитка)-н дээр болон түүний ойролцоо амархан шатах эд зүйлс байрлуулж болохгүй
• Хийн төхөөрөмжийг ажиллуулж дууссаны дараа баллоны хаалтыг заавал хаах
• Хийтэй баллон болон плитканы хаалтыг зориулалтын бус зүйлээр (бахь, чимхлүүр, хөшүүрэг гэх мэт) эргүүлж болохгүй
• Хийн хоолойноос уяа уяж болохгүй
• Бага насны хүүхэд болон хийн тоног төхөөрөмж ашиглах дүрмийг мэддэггүй хүнийг хийн тоног төхөөрөмжийг ажиллуулахгүй байх
• Хийн төхөөрөмжтэй газар унтаж болохгүй
• Хийн баллоныг нарны гэрлийн шууд тусгалаас хамгаалах буюу хэт халааж болохгүй
• Хангагч байгууллагаас олгосон хэрэглэгчийн дэвтэр, зааварчилгааг мөрдөж ажиллах

Хийн тоног төхөөрөмжөөс хий алдагдаж үнэртсэн тохиолдолд анхаарах зүйлс

• Өрөө тасалгааны хаалга цонхнуудыг нээж, хүмүүсийг аюултай бүсээс холдуулах
• Хийн тоног төхөөрөмжийг унтраах
• Баллоны хаалтыг сайн хаах
• Ил гал гаргах, шүдэнз зурах, тамхи татахгүй байх
• Цахилгааны унтраалга, залгуур зэргээс оч хаях, богино залгаа болохоос сэргийлэн залгаатай цахилгаан хэрэгслийг унтраахгүй байх, нэмж цахилгаан хэрэгсэл залгахгүй байх;
• Мэргэжлийн байгууллага буюу 105 дуудлага өгөх

Шингэрүүлсэн шатдаг хийг авахад анхаарах зүйлс

• Баллоны дээд бөмбөгөр хэсэгт үйлдвэрлэсэн байгууллагын тэмдэг, үйлдвэрлэсэн он, cap, өдөр, тэмдэглэгдсэн байна
• Баллоны хаалт ямарч  согоггүй байна
• Баллоны баталгаажилтын хугацаа дуусаагүй байна
• Баллон бүрэн будагтай байх

Хийг тээвэрлэх, хадгалах

• Хийг тусгайлан бэлтгэсэн модон дэр буюу хоорондоо харшихгүй резинэн жийргэвч хэрэглэн автомашин ба вагоноор тусгай тэмдэгтэй тээвэрлэнэ
• Хийтэй баллоныг унагаж болохгүй
• Баллонтой хийг орон сууц, сургууль цэцэрлэг, ахуйн үйлчилгээ зэрэг хүн олноор цуглардаг газруудад гурваас дээш ширхгийг хадгалахыг хориглоно
• Задгай буюу битүү агуулахад сэрүүн газар хадгална

Дараах баллоныг ашиглахыг хориглоно

• Баталгаажилтын хугацаа дууссан
• Хаах хэрэгсэл бүрэн бус
• Баллоны их биеийн 1/3 нь будаггүй
• Хүзүүвчин дэх бичиглэл буюу пайзгүй
• Металл хийцэд өөрчлөлт орсон
• Хүзүүвч болон суурь гэмтэлтэй

А.Лхагважав

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 8

Саарал усны ашиг

2012 оны 01-р сарын 23 Нийтэлсэн АРД
Саарал ус гэж юу вэ. Ахуйн хэрэгцээнээс гарсан бохир усыг саарал ус хэмээн Хот, суурин ус хангамж, ариутгах татуургын ашиглалтын тухай хуулинд тодорхойлжээ. Үүнийг бид өдөр бүр амьдралдаа “үйлдвэрлэдэг”.

Усанд орж, аяга, тавгаа угаасан саарал усыг шууд төв цэвэрлэх байгууламж руу урсгаж байна. Гэтэл манайхан саарал усаа бохир ус хэмээн тооцдогт л хамаг учир байгаа аж.

Батаа өглөө бүр шүршүүрт орж, Дулмаа өдөр бүр аяга шанагаа угаахдаа саван хөөс төдийхнөөр бохирдсон хэчнээн литр цэвэр ус урсгадгаа мэдэх болов уу. Магадгүй усны тоолуураас харж болох ч ус үнэтэй мөртлөө үнэгүйдэж буй нь энэ.

Гэр хорооллын айл Доржийнх хоногт 15 литр ус ашиглаж, үүнийхээ зургаан литр усаар хоол, цай, үлдсэнээ ахуйн хэрэглээндээ зориулж, саарал ус болгон хувиргадаг байна. Гэхдээ саарал ус ашиглалт гэр хороололд харьцангуй сайн байгаа нь энэ. Доржийнх амралтын өдрүүдэд 80-100 литр усаар хувцсаа угааж, мөн тооны саарал усыг муу усны нүхэндээ юүлдэг. Гэр хороололд ийм хэмжээний хэдэн мянган литр саарал ус хөрсөнд шууд шингэж, Туул голд өдөрт хэчнээн мянган шоо метр өнгөө хувиргасан ус орон сууцнаас нийлүүлэгддэг болохыг сонирхоход харамсал төрөхөөр. Үүнийг л шийдэх үүднээс Саарал усны тухай хуулийг батлахаар зэхэж байгаа аж. Тиймээс удахгүй төрөх уг хуулийг манай сэтгүүл “Хууль” буландаа онцоллоо.

Газрын гүний усаар машинаа угааж, хивсээ цэвэрлэж, “ОО”-доо татдаг “тансаг” хэрэглээгээрээ монголчууд өдгөө хөгжингүй орнуудын өмнө нь цохиж явна. Харин усны хэмнэлтээрээ дэлхийд сүүл хормойлох шинжтэй талаар холбогдох мэргэжилтнүүдийн амнаас чамгүй сонслоо. Жишээ нь шүршүүр, гал тогоонд хэрэглэсэн усаа цэвэршүүлэн эргээд ариун цэврийн өрөөндөө хэрэглэх боломжийг Саарал усны тухай хуулиар олгох юм байна.

Усаа гаднаас импортолж буй Сингапур улс л гэхэд ийм хууль батлаад томоохон сургууль, эмнэлэг, зочид буудал, орон сууцандаа сүүлийн арван жилд өргөн хэрэглэж байгаа аж. Мөн Хонконг, Сингапурын жишгээр саарал усыг өргөн ашиглаж буй гэнэ. Хэчнээн хэмжээний ус хэмнэх нь ойлгомжтой. Харин бид холын жишээг ярихын зэрэгцээ өөрсдийн амьдралдаа ойртуулахын тулд  өнөөдрийн саарал усны ач холбогдлыг тоочоод барамгүй.

Орон сууцанд амьдарч буй Батаад хоногт дунджаар 285 литр ус ногдож байгаа бол гэр хорооллын Доржийн хоногийн усны хэрэглээ 15 литр. Орон сууцны цэмбэгэр айл Батаагийнхаас гарч буй 275 литр усны ойролцоогоор 200 литр нь эргэн ашиглах боломжтой саарал ус тул эргүүлж ашиглаад эдийн засгийн хэмнэлт гаргаж болох юм гэдэг үүднээс Саарал усны тухай хуулийн хэрэгцээ шаардлага буй.

“Тус хууль хэрэгжсэнээр усны худалдаа бий болно. Усыг ашиглах үйлдвэрлэгчдийн зардал буурч, ашиг нэмэгдэнэ. Бидэнд ирж буй эцсийн бүтээгдэхүүний үнэ буурна. Экологи талаасаа байгаль орчинд маш эерэг нөлөө гарна” хэмээн Усны газрын орлогч дарга З.Батбаяр дүгнэсэн. Өөрөөр хэлбэл, нэг жишээ татахад, “Ээрмэл” компанитай хэдхэн метрийн зайд байрлах АПУ компани бүтээгдэхүүний сүүлийн дамжлагадаа 50 хэмд халаасан 0.2 хувийн хлортой ус бэлтгэхийн тулд цэвэр ус авч, халаадаг байна.

Эцэст нь тус компанид үйлдвэрлэлд ашигласан усаа шууд урсгахгүйгээр 50 хэм хүртэл халаасан усаа бусдад зарж болох эрхийг Саарал усны тухай хууль олгож байгаагаараа давуу болохыг мэргэжилтнүүд хэлж байв.

Иймээс АПУ компани бүтээгдэхүүн угаасан усаа “Ээрмэл” компанид зарж болох нь. “Ээрмэл”-ийн хувьд 60 градус халсан усаар ноосоо угааж, задалдаг бөгөөд цэвэр ус аваад, түүнийг халаахын тулд багагүй цахилгааныг зарцуулдаг аж. Хоорондоо хэдхэн зуун метрийн зайтай хоёр компани тохиролцоод хоолой татаад усны дахин ашиглалтыг яруу тодоор харуулж болох юм байна.

Ус, цахилгаан хэмнэх таатай зах зээлийн сул ашиг энд байгаа аж. Цаашилбал, оёдлын үйлдвэрт хүнсний үйлдвэрийн хаягдал усыг бүрэн ашиглах боломжтой юм байна. Зарим хүнсний үйлдвэрийн технологийг тооцохгүйгээр хүнсний хаягдал усыг ашиглах өргөн боломжтой болохыг ч усны салбарынхан тайлбарлаж байв. Жишээ нь оёдлын үйлдвэрийн хаягдал усыг арьс ширний үйлдвэр ашиглаж болох нь. Үүнийг л саарал усны ашиг гэж нэрлээд байна.

Энэ хууль хэрэгжсэнээр иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлөх вэ. Албаны хүмүүсийн хэлж байгаагаар усны тоолуур дээр гарах сар бүрийн төлбөрийн хэмжээ багагүй хувиар буух боломжтой гэнэ. Ингэснээр усанд төлж буй танай өрхийн зарлага буурна. Улаанбаатарын хөрсөн дор буй гүний усны нөөцөд ч хэмнэлт гарах аж.

“Саарал усыг ашигтай үед хэрэглэдэг. Ус бол эдийн засгийн чухал бүтээгдэхүүн, усыг хаана зөв зүйтэй ашиглаж байна, тэнд эдийн засгийн хөгжил ирнэ” хэмээн З.Батбаяр дарга өгүүлсэн. УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр “Шинээр барих орон сууцны барилгад саарал усны шугам оруулах стандартыг ашиглах. Станцуудад цэвэр ус биш, саарал усыг ашиглах хэрэгтэй. Одоогоор тэд маш их цэвэр ус хэрэглэж байна. Орон сууц руу дөрвөн усны хоолой орж байгаа. Цэвэр, бохир, халуун, дулаан гээд. Тэгвэл халуун усыг өөрсдөө бий болгож болно. Халуун усны шугамын оронд саарал усны шугам оруулах гэсэн санал байна. “00”-д саарал ус хэрэглэх хэрэгтэй” гэв.

Уул уурхайн салбарт ч саарал усыг ашиглаж болно. Оюутолгой, Тавантолгойн төсөлд саарал усыг ашиглан бүтээн байгуулалтыг түргэсгэж, цэвэр усаа хэмнэх, зардлыг бууруулах ашигтай боломж байгааг тэрбээр тэмдэглэсэн юм. Ойролцоогоор Улаанбаатар хотод өдрийн 160 мянган шоо метр саарал ус асгаж байгаа бол Оюутолгой төсөлд 100 мянган шоо метр усны асуудал босож ирж байна. Саарал усны хоолойг өмнийн говь руу татаж болох шинэ төслийн санааг УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр хэллээ.

Ахуйн хэрэглээнээс үүдэлтэй бохир усаараа бид шавар ч зуурч байшин ч барьж үзээгүй улсын нэг. Энэ онд улаанбаатарчууд цэвэр усыг хэмнэх үүднээс саарал усыг эргүүлэн ашиглах системийг нэвтрүүлэх талаар Улаанбаатар хотын удирдлагууд мэдэгдэж байсан билээ. Ус боловсруулан цэвэршүүлэх систем нь хаягдал ус боловсруулах хамгийн сүүлийн үеийн технологи аж. Энэхүү технологи бохир усыг дээд зэргээр цэвэршүүлдэг бөгөөд  хэрэглээнээс гарч буй нийт усны 45 хүртэлх хувийг эргүүлэн ашиглах, замаар хэмнэх боломжтой юм байна.

Ийм усыг “00”, машин угаалгын газар, ногоон байгууламж, цэцэрлэгжилтэд ашиглах боломжтой. Цэвэрлэгээний технологийг Герман улсаас оруулж ирэхээр төслийн хүрээнд төлөвлөөд байгаа аж. УИХ-ын гишүүн Г.Баярсайхан “Ус ашиглаж байгаа бүх газар хэмнэлтийн технологид шилжих хэрэгтэй. Уул уурхайд хэрэглэсэн усаа дахин хэрэглэх, үүнийг ахуйн хэрэглээнд нэвтрүүлэх шаардлагатай” хэмээн ярьсан юм.

“Бид дэлхийд байхгүй цэнгэг усыг ахуйн зориулалтаар хэрэглэж байгаа ард түмэн. Тиймээс гарсан саарал усыг бүрэн ашиглах нь усны нөөцийн хомсдолоос сэргийлэхэд чухал үүрэгтэй” хэмээн Усны газрын Үйлдвэрлэл эрхэлсэн орлогч дарга Ц.Сосорбарам онцлов.

Манай орны нийт ус ашиглалт, усны хэрэглээ жилд 500 сая шоо метр. “Ус” үндэсний хөтөлбөрт хаягдал бохир усны цэвэрлэгээний түвшинг дээшлүүлэх, эргүүлэн ашиглах чиглэлээр бодлогын түвшинд анхаарах юм байна. Хаягдал буюу саарал усыг цэвэршүүлэн хэрэглэхэд хялбар дэвшилт технологийг нэвтрүүлж, өдөр тутмын хэрэглээнээс үүсэх хаягдал бохир усны хэмжээг багасгахад үндэсний хөтөлбөр үр өгөөжөө өгөх биз ээ. Үүнд таны оролцоо ч хамгаас чухал гэдгийг цохон тэмдэглэе.

Б.Баяртогтох http://mongolianeconomy.mn/

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 16

Саарал усны ашиг

2012 оны 01-р сарын 23 Нийтэлсэн АРД
Саарал ус гэж юу вэ. Ахуйн хэрэгцээнээс гарсан бохир усыг саарал ус хэмээн Хот, суурин ус хангамж, ариутгах татуургын ашиглалтын тухай хуулинд тодорхойлжээ. Үүнийг бид өдөр бүр амьдралдаа “үйлдвэрлэдэг”.

Усанд орж, аяга, тавгаа угаасан саарал усыг шууд төв цэвэрлэх байгууламж руу урсгаж байна. Гэтэл манайхан саарал усаа бохир ус хэмээн тооцдогт л хамаг учир байгаа аж.

Батаа өглөө бүр шүршүүрт орж, Дулмаа өдөр бүр аяга шанагаа угаахдаа саван хөөс төдийхнөөр бохирдсон хэчнээн литр цэвэр ус урсгадгаа мэдэх болов уу. Магадгүй усны тоолуураас харж болох ч ус үнэтэй мөртлөө үнэгүйдэж буй нь энэ.

Гэр хорооллын айл Доржийнх хоногт 15 литр ус ашиглаж, үүнийхээ зургаан литр усаар хоол, цай, үлдсэнээ ахуйн хэрэглээндээ зориулж, саарал ус болгон хувиргадаг байна. Гэхдээ саарал ус ашиглалт гэр хороололд харьцангуй сайн байгаа нь энэ. Доржийнх амралтын өдрүүдэд 80-100 литр усаар хувцсаа угааж, мөн тооны саарал усыг муу усны нүхэндээ юүлдэг. Гэр хороололд ийм хэмжээний хэдэн мянган литр саарал ус хөрсөнд шууд шингэж, Туул голд өдөрт хэчнээн мянган шоо метр өнгөө хувиргасан ус орон сууцнаас нийлүүлэгддэг болохыг сонирхоход харамсал төрөхөөр. Үүнийг л шийдэх үүднээс Саарал усны тухай хуулийг батлахаар зэхэж байгаа аж. Тиймээс удахгүй төрөх уг хуулийг манай сэтгүүл “Хууль” буландаа онцоллоо.

Газрын гүний усаар машинаа угааж, хивсээ цэвэрлэж, “ОО”-доо татдаг “тансаг” хэрэглээгээрээ монголчууд өдгөө хөгжингүй орнуудын өмнө нь цохиж явна. Харин усны хэмнэлтээрээ дэлхийд сүүл хормойлох шинжтэй талаар холбогдох мэргэжилтнүүдийн амнаас чамгүй сонслоо. Жишээ нь шүршүүр, гал тогоонд хэрэглэсэн усаа цэвэршүүлэн эргээд ариун цэврийн өрөөндөө хэрэглэх боломжийг Саарал усны тухай хуулиар олгох юм байна.

Усаа гаднаас импортолж буй Сингапур улс л гэхэд ийм хууль батлаад томоохон сургууль, эмнэлэг, зочид буудал, орон сууцандаа сүүлийн арван жилд өргөн хэрэглэж байгаа аж. Мөн Хонконг, Сингапурын жишгээр саарал усыг өргөн ашиглаж буй гэнэ. Хэчнээн хэмжээний ус хэмнэх нь ойлгомжтой. Харин бид холын жишээг ярихын зэрэгцээ өөрсдийн амьдралдаа ойртуулахын тулд  өнөөдрийн саарал усны ач холбогдлыг тоочоод барамгүй.

Орон сууцанд амьдарч буй Батаад хоногт дунджаар 285 литр ус ногдож байгаа бол гэр хорооллын Доржийн хоногийн усны хэрэглээ 15 литр. Орон сууцны цэмбэгэр айл Батаагийнхаас гарч буй 275 литр усны ойролцоогоор 200 литр нь эргэн ашиглах боломжтой саарал ус тул эргүүлж ашиглаад эдийн засгийн хэмнэлт гаргаж болох юм гэдэг үүднээс Саарал усны тухай хуулийн хэрэгцээ шаардлага буй.

“Тус хууль хэрэгжсэнээр усны худалдаа бий болно. Усыг ашиглах үйлдвэрлэгчдийн зардал буурч, ашиг нэмэгдэнэ. Бидэнд ирж буй эцсийн бүтээгдэхүүний үнэ буурна. Экологи талаасаа байгаль орчинд маш эерэг нөлөө гарна” хэмээн Усны газрын орлогч дарга З.Батбаяр дүгнэсэн. Өөрөөр хэлбэл, нэг жишээ татахад, “Ээрмэл” компанитай хэдхэн метрийн зайд байрлах АПУ компани бүтээгдэхүүний сүүлийн дамжлагадаа 50 хэмд халаасан 0.2 хувийн хлортой ус бэлтгэхийн тулд цэвэр ус авч, халаадаг байна.

Эцэст нь тус компанид үйлдвэрлэлд ашигласан усаа шууд урсгахгүйгээр 50 хэм хүртэл халаасан усаа бусдад зарж болох эрхийг Саарал усны тухай хууль олгож байгаагаараа давуу болохыг мэргэжилтнүүд хэлж байв.

Иймээс АПУ компани бүтээгдэхүүн угаасан усаа “Ээрмэл” компанид зарж болох нь. “Ээрмэл”-ийн хувьд 60 градус халсан усаар ноосоо угааж, задалдаг бөгөөд цэвэр ус аваад, түүнийг халаахын тулд багагүй цахилгааныг зарцуулдаг аж. Хоорондоо хэдхэн зуун метрийн зайтай хоёр компани тохиролцоод хоолой татаад усны дахин ашиглалтыг яруу тодоор харуулж болох юм байна.

Ус, цахилгаан хэмнэх таатай зах зээлийн сул ашиг энд байгаа аж. Цаашилбал, оёдлын үйлдвэрт хүнсний үйлдвэрийн хаягдал усыг бүрэн ашиглах боломжтой юм байна. Зарим хүнсний үйлдвэрийн технологийг тооцохгүйгээр хүнсний хаягдал усыг ашиглах өргөн боломжтой болохыг ч усны салбарынхан тайлбарлаж байв. Жишээ нь оёдлын үйлдвэрийн хаягдал усыг арьс ширний үйлдвэр ашиглаж болох нь. Үүнийг л саарал усны ашиг гэж нэрлээд байна.

Энэ хууль хэрэгжсэнээр иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлөх вэ. Албаны хүмүүсийн хэлж байгаагаар усны тоолуур дээр гарах сар бүрийн төлбөрийн хэмжээ багагүй хувиар буух боломжтой гэнэ. Ингэснээр усанд төлж буй танай өрхийн зарлага буурна. Улаанбаатарын хөрсөн дор буй гүний усны нөөцөд ч хэмнэлт гарах аж.

“Саарал усыг ашигтай үед хэрэглэдэг. Ус бол эдийн засгийн чухал бүтээгдэхүүн, усыг хаана зөв зүйтэй ашиглаж байна, тэнд эдийн засгийн хөгжил ирнэ” хэмээн З.Батбаяр дарга өгүүлсэн. УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр “Шинээр барих орон сууцны барилгад саарал усны шугам оруулах стандартыг ашиглах. Станцуудад цэвэр ус биш, саарал усыг ашиглах хэрэгтэй. Одоогоор тэд маш их цэвэр ус хэрэглэж байна. Орон сууц руу дөрвөн усны хоолой орж байгаа. Цэвэр, бохир, халуун, дулаан гээд. Тэгвэл халуун усыг өөрсдөө бий болгож болно. Халуун усны шугамын оронд саарал усны шугам оруулах гэсэн санал байна. “00”-д саарал ус хэрэглэх хэрэгтэй” гэв.

Уул уурхайн салбарт ч саарал усыг ашиглаж болно. Оюутолгой, Тавантолгойн төсөлд саарал усыг ашиглан бүтээн байгуулалтыг түргэсгэж, цэвэр усаа хэмнэх, зардлыг бууруулах ашигтай боломж байгааг тэрбээр тэмдэглэсэн юм. Ойролцоогоор Улаанбаатар хотод өдрийн 160 мянган шоо метр саарал ус асгаж байгаа бол Оюутолгой төсөлд 100 мянган шоо метр усны асуудал босож ирж байна. Саарал усны хоолойг өмнийн говь руу татаж болох шинэ төслийн санааг УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр хэллээ.

Ахуйн хэрэглээнээс үүдэлтэй бохир усаараа бид шавар ч зуурч байшин ч барьж үзээгүй улсын нэг. Энэ онд улаанбаатарчууд цэвэр усыг хэмнэх үүднээс саарал усыг эргүүлэн ашиглах системийг нэвтрүүлэх талаар Улаанбаатар хотын удирдлагууд мэдэгдэж байсан билээ. Ус боловсруулан цэвэршүүлэх систем нь хаягдал ус боловсруулах хамгийн сүүлийн үеийн технологи аж. Энэхүү технологи бохир усыг дээд зэргээр цэвэршүүлдэг бөгөөд  хэрэглээнээс гарч буй нийт усны 45 хүртэлх хувийг эргүүлэн ашиглах, замаар хэмнэх боломжтой юм байна.

Ийм усыг “00”, машин угаалгын газар, ногоон байгууламж, цэцэрлэгжилтэд ашиглах боломжтой. Цэвэрлэгээний технологийг Герман улсаас оруулж ирэхээр төслийн хүрээнд төлөвлөөд байгаа аж. УИХ-ын гишүүн Г.Баярсайхан “Ус ашиглаж байгаа бүх газар хэмнэлтийн технологид шилжих хэрэгтэй. Уул уурхайд хэрэглэсэн усаа дахин хэрэглэх, үүнийг ахуйн хэрэглээнд нэвтрүүлэх шаардлагатай” хэмээн ярьсан юм.

“Бид дэлхийд байхгүй цэнгэг усыг ахуйн зориулалтаар хэрэглэж байгаа ард түмэн. Тиймээс гарсан саарал усыг бүрэн ашиглах нь усны нөөцийн хомсдолоос сэргийлэхэд чухал үүрэгтэй” хэмээн Усны газрын Үйлдвэрлэл эрхэлсэн орлогч дарга Ц.Сосорбарам онцлов.

Манай орны нийт ус ашиглалт, усны хэрэглээ жилд 500 сая шоо метр. “Ус” үндэсний хөтөлбөрт хаягдал бохир усны цэвэрлэгээний түвшинг дээшлүүлэх, эргүүлэн ашиглах чиглэлээр бодлогын түвшинд анхаарах юм байна. Хаягдал буюу саарал усыг цэвэршүүлэн хэрэглэхэд хялбар дэвшилт технологийг нэвтрүүлж, өдөр тутмын хэрэглээнээс үүсэх хаягдал бохир усны хэмжээг багасгахад үндэсний хөтөлбөр үр өгөөжөө өгөх биз ээ. Үүнд таны оролцоо ч хамгаас чухал гэдгийг цохон тэмдэглэе.

Б.Баяртогтох http://mongolianeconomy.mn/

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 11

Саарал усны ашиг

2012 оны 01-р сарын 23 Нийтэлсэн АРД
Саарал ус гэж юу вэ. Ахуйн хэрэгцээнээс гарсан бохир усыг саарал ус хэмээн Хот, суурин ус хангамж, ариутгах татуургын ашиглалтын тухай хуулинд тодорхойлжээ. Үүнийг бид өдөр бүр амьдралдаа “үйлдвэрлэдэг”.

Усанд орж, аяга, тавгаа угаасан саарал усыг шууд төв цэвэрлэх байгууламж руу урсгаж байна. Гэтэл манайхан саарал усаа бохир ус хэмээн тооцдогт л хамаг учир байгаа аж.

Батаа өглөө бүр шүршүүрт орж, Дулмаа өдөр бүр аяга шанагаа угаахдаа саван хөөс төдийхнөөр бохирдсон хэчнээн литр цэвэр ус урсгадгаа мэдэх болов уу. Магадгүй усны тоолуураас харж болох ч ус үнэтэй мөртлөө үнэгүйдэж буй нь энэ.

Гэр хорооллын айл Доржийнх хоногт 15 литр ус ашиглаж, үүнийхээ зургаан литр усаар хоол, цай, үлдсэнээ ахуйн хэрэглээндээ зориулж, саарал ус болгон хувиргадаг байна. Гэхдээ саарал ус ашиглалт гэр хороололд харьцангуй сайн байгаа нь энэ. Доржийнх амралтын өдрүүдэд 80-100 литр усаар хувцсаа угааж, мөн тооны саарал усыг муу усны нүхэндээ юүлдэг. Гэр хороололд ийм хэмжээний хэдэн мянган литр саарал ус хөрсөнд шууд шингэж, Туул голд өдөрт хэчнээн мянган шоо метр өнгөө хувиргасан ус орон сууцнаас нийлүүлэгддэг болохыг сонирхоход харамсал төрөхөөр. Үүнийг л шийдэх үүднээс Саарал усны тухай хуулийг батлахаар зэхэж байгаа аж. Тиймээс удахгүй төрөх уг хуулийг манай сэтгүүл “Хууль” буландаа онцоллоо.

Газрын гүний усаар машинаа угааж, хивсээ цэвэрлэж, “ОО”-доо татдаг “тансаг” хэрэглээгээрээ монголчууд өдгөө хөгжингүй орнуудын өмнө нь цохиж явна. Харин усны хэмнэлтээрээ дэлхийд сүүл хормойлох шинжтэй талаар холбогдох мэргэжилтнүүдийн амнаас чамгүй сонслоо. Жишээ нь шүршүүр, гал тогоонд хэрэглэсэн усаа цэвэршүүлэн эргээд ариун цэврийн өрөөндөө хэрэглэх боломжийг Саарал усны тухай хуулиар олгох юм байна.

Усаа гаднаас импортолж буй Сингапур улс л гэхэд ийм хууль батлаад томоохон сургууль, эмнэлэг, зочид буудал, орон сууцандаа сүүлийн арван жилд өргөн хэрэглэж байгаа аж. Мөн Хонконг, Сингапурын жишгээр саарал усыг өргөн ашиглаж буй гэнэ. Хэчнээн хэмжээний ус хэмнэх нь ойлгомжтой. Харин бид холын жишээг ярихын зэрэгцээ өөрсдийн амьдралдаа ойртуулахын тулд  өнөөдрийн саарал усны ач холбогдлыг тоочоод барамгүй.

Орон сууцанд амьдарч буй Батаад хоногт дунджаар 285 литр ус ногдож байгаа бол гэр хорооллын Доржийн хоногийн усны хэрэглээ 15 литр. Орон сууцны цэмбэгэр айл Батаагийнхаас гарч буй 275 литр усны ойролцоогоор 200 литр нь эргэн ашиглах боломжтой саарал ус тул эргүүлж ашиглаад эдийн засгийн хэмнэлт гаргаж болох юм гэдэг үүднээс Саарал усны тухай хуулийн хэрэгцээ шаардлага буй.

“Тус хууль хэрэгжсэнээр усны худалдаа бий болно. Усыг ашиглах үйлдвэрлэгчдийн зардал буурч, ашиг нэмэгдэнэ. Бидэнд ирж буй эцсийн бүтээгдэхүүний үнэ буурна. Экологи талаасаа байгаль орчинд маш эерэг нөлөө гарна” хэмээн Усны газрын орлогч дарга З.Батбаяр дүгнэсэн. Өөрөөр хэлбэл, нэг жишээ татахад, “Ээрмэл” компанитай хэдхэн метрийн зайд байрлах АПУ компани бүтээгдэхүүний сүүлийн дамжлагадаа 50 хэмд халаасан 0.2 хувийн хлортой ус бэлтгэхийн тулд цэвэр ус авч, халаадаг байна.

Эцэст нь тус компанид үйлдвэрлэлд ашигласан усаа шууд урсгахгүйгээр 50 хэм хүртэл халаасан усаа бусдад зарж болох эрхийг Саарал усны тухай хууль олгож байгаагаараа давуу болохыг мэргэжилтнүүд хэлж байв.

Иймээс АПУ компани бүтээгдэхүүн угаасан усаа “Ээрмэл” компанид зарж болох нь. “Ээрмэл”-ийн хувьд 60 градус халсан усаар ноосоо угааж, задалдаг бөгөөд цэвэр ус аваад, түүнийг халаахын тулд багагүй цахилгааныг зарцуулдаг аж. Хоорондоо хэдхэн зуун метрийн зайтай хоёр компани тохиролцоод хоолой татаад усны дахин ашиглалтыг яруу тодоор харуулж болох юм байна.

Ус, цахилгаан хэмнэх таатай зах зээлийн сул ашиг энд байгаа аж. Цаашилбал, оёдлын үйлдвэрт хүнсний үйлдвэрийн хаягдал усыг бүрэн ашиглах боломжтой юм байна. Зарим хүнсний үйлдвэрийн технологийг тооцохгүйгээр хүнсний хаягдал усыг ашиглах өргөн боломжтой болохыг ч усны салбарынхан тайлбарлаж байв. Жишээ нь оёдлын үйлдвэрийн хаягдал усыг арьс ширний үйлдвэр ашиглаж болох нь. Үүнийг л саарал усны ашиг гэж нэрлээд байна.

Энэ хууль хэрэгжсэнээр иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлөх вэ. Албаны хүмүүсийн хэлж байгаагаар усны тоолуур дээр гарах сар бүрийн төлбөрийн хэмжээ багагүй хувиар буух боломжтой гэнэ. Ингэснээр усанд төлж буй танай өрхийн зарлага буурна. Улаанбаатарын хөрсөн дор буй гүний усны нөөцөд ч хэмнэлт гарах аж.

“Саарал усыг ашигтай үед хэрэглэдэг. Ус бол эдийн засгийн чухал бүтээгдэхүүн, усыг хаана зөв зүйтэй ашиглаж байна, тэнд эдийн засгийн хөгжил ирнэ” хэмээн З.Батбаяр дарга өгүүлсэн. УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр “Шинээр барих орон сууцны барилгад саарал усны шугам оруулах стандартыг ашиглах. Станцуудад цэвэр ус биш, саарал усыг ашиглах хэрэгтэй. Одоогоор тэд маш их цэвэр ус хэрэглэж байна. Орон сууц руу дөрвөн усны хоолой орж байгаа. Цэвэр, бохир, халуун, дулаан гээд. Тэгвэл халуун усыг өөрсдөө бий болгож болно. Халуун усны шугамын оронд саарал усны шугам оруулах гэсэн санал байна. “00”-д саарал ус хэрэглэх хэрэгтэй” гэв.

Уул уурхайн салбарт ч саарал усыг ашиглаж болно. Оюутолгой, Тавантолгойн төсөлд саарал усыг ашиглан бүтээн байгуулалтыг түргэсгэж, цэвэр усаа хэмнэх, зардлыг бууруулах ашигтай боломж байгааг тэрбээр тэмдэглэсэн юм. Ойролцоогоор Улаанбаатар хотод өдрийн 160 мянган шоо метр саарал ус асгаж байгаа бол Оюутолгой төсөлд 100 мянган шоо метр усны асуудал босож ирж байна. Саарал усны хоолойг өмнийн говь руу татаж болох шинэ төслийн санааг УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр хэллээ.

Ахуйн хэрэглээнээс үүдэлтэй бохир усаараа бид шавар ч зуурч байшин ч барьж үзээгүй улсын нэг. Энэ онд улаанбаатарчууд цэвэр усыг хэмнэх үүднээс саарал усыг эргүүлэн ашиглах системийг нэвтрүүлэх талаар Улаанбаатар хотын удирдлагууд мэдэгдэж байсан билээ. Ус боловсруулан цэвэршүүлэх систем нь хаягдал ус боловсруулах хамгийн сүүлийн үеийн технологи аж. Энэхүү технологи бохир усыг дээд зэргээр цэвэршүүлдэг бөгөөд  хэрэглээнээс гарч буй нийт усны 45 хүртэлх хувийг эргүүлэн ашиглах, замаар хэмнэх боломжтой юм байна.

Ийм усыг “00”, машин угаалгын газар, ногоон байгууламж, цэцэрлэгжилтэд ашиглах боломжтой. Цэвэрлэгээний технологийг Герман улсаас оруулж ирэхээр төслийн хүрээнд төлөвлөөд байгаа аж. УИХ-ын гишүүн Г.Баярсайхан “Ус ашиглаж байгаа бүх газар хэмнэлтийн технологид шилжих хэрэгтэй. Уул уурхайд хэрэглэсэн усаа дахин хэрэглэх, үүнийг ахуйн хэрэглээнд нэвтрүүлэх шаардлагатай” хэмээн ярьсан юм.

“Бид дэлхийд байхгүй цэнгэг усыг ахуйн зориулалтаар хэрэглэж байгаа ард түмэн. Тиймээс гарсан саарал усыг бүрэн ашиглах нь усны нөөцийн хомсдолоос сэргийлэхэд чухал үүрэгтэй” хэмээн Усны газрын Үйлдвэрлэл эрхэлсэн орлогч дарга Ц.Сосорбарам онцлов.

Манай орны нийт ус ашиглалт, усны хэрэглээ жилд 500 сая шоо метр. “Ус” үндэсний хөтөлбөрт хаягдал бохир усны цэвэрлэгээний түвшинг дээшлүүлэх, эргүүлэн ашиглах чиглэлээр бодлогын түвшинд анхаарах юм байна. Хаягдал буюу саарал усыг цэвэршүүлэн хэрэглэхэд хялбар дэвшилт технологийг нэвтрүүлж, өдөр тутмын хэрэглээнээс үүсэх хаягдал бохир усны хэмжээг багасгахад үндэсний хөтөлбөр үр өгөөжөө өгөх биз ээ. Үүнд таны оролцоо ч хамгаас чухал гэдгийг цохон тэмдэглэе.

Б.Баяртогтох http://mongolianeconomy.mn/

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 6

Барилгын тухай хууль сул байгаа нь үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлж байна

2012 оны 01-р сарын 23 Нийтэлсэн АРД
Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа бетон зуурмагийн үйлдвэрүүд нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдалд нөхөж баршгүй гарз хохирол учруулж болзошгүй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна.

Нийслэлд хүн амын 50-иас илүү хувь нь суурьшин амьдарч байгаа. Тэдгээрээс боловсрол мэдлэг өндөртэй, чинээлэг гэх иргэд өөрөөр хэлбэл оюунлаг, хөдөлмөрч хүмүүс нь газар хөдлөлтийн идэвхитэй бүсэд хамаарагдах Хатан Туул голын ай сав газарт гоё ганган нэртэй, чамин тансаг орон сууцны хорооллуудад амьдарч байна. Тэдний буруу гэж юу байхав.

Зах зээлийн хуулиар хэн их хөдөлмөрлөж, хэн илүүг сэдэж, сэтгэж чадаж байгаа нь эрүүл хүнс хэрэглэж, эрүүл орчинд амьдрах болсон үе. Монгол Улсын Засгийн Газраас хүн амыг олноор нь орон сууцжуулах хөтөлбөрийг үндэслэн баригдаж эхэлсэн орон сууцны барилгуудыг инженер мэргэжлийн хүний ухаанаар тунгаан бодоход "Монголчуудыг устгах их гүрний далд санаа бодлого Хятад, Япон, Солонгосын барилгын инженерүүдийн тооцоолсноор туул голын шороотой хайрган дор миний ард түмнийг булшлах гэсэн далд санааг олон жилийн өмнөөс хэрэгжүүлээд буй мэт анзаарагдаж байна.

Нийслэлчүүд 5-6 баллын хүчтэй чичирхийлэлд 70-80 хувь нь амь нас эд хөрөнгөөрөө хохирох тооцоо бий. Хятад, солонгосчуудын алсын хараа, холын бодолтой нарийн тооцоолсон энэ арга нь Монголчууд манжийн дарлалаас хэрхэн яаж гарсан тэр аргатай агаар нэг юм. Манжийн дарлалаас хэрхэн гарах талаар ухаанаа уралдуулсны эцэст "энэ манжуудаар ямар нэгэн ажил бүү хийлгэ" хоолыг нь хүртэл аманд нь халбагадаж өг гэсэн байдаг.

Ингэснээрээ тэд аяндаа амьдрах чадваргүй болж өөрсдөө мөхнө гэж лүндэн буулгаснаар манжууд аяндаа сөнөж мөхсөн. Үүний нэгэн адил манай барилгын салбарын уналтыг ашиглан ямар ч чанар стандартын шаардлага хангахгүй Туул голын шороотой бохир хайргаар бетон зуурмаг зуурч барилга барьж байна.

Эдгээр орон сууцны барилгуудын "зүрх" нь болсон төмөр бетон карказуудыг шороотой хайргаар цутгаснаар чанар стандартад нийцэхгүй барилгууд сүндэрлэн боссоор байна. Түүнчлэн чанаргүй баригдсан барилгуудаа иргэдэд урьдчилгаа төлбөр авалгүй удаан хугацааны зээлээр нийлүүлж биднийг хорлож байгааг хэн хүнгүй мэдсэн атлаа мэдээгүй дүр үзүүлж тэдний далд санааг бизнес хэмээн ойлгож тэдэнтэй хамтарч олон арван хорооллыг хэдэн тэрбумаар нь төр иргэддээ шахаж байгаа нь мэргэжлийн хүний хувьд харамсах сэтгэл төрүүлж байна.

Япон, Солонгос, Хятадын бетон зуурмагийн үйлдвэрүүдийн ард санхүүжүүлэгч байгууллагын цаад санаа нь монголыг монголоор нь устгуулах нь зүйтэй гэж тооцоолсон байж болзошгүй. Улсын Мэргэжлийн Хяналтын Ерөнхий Газрын барилга, барилгын материалын улсын байцаагчид, Барилгын яамны мэргэжлийн инженерүүд дотор асфалтан бетон зуурмаг болон бетон зуурмагийн орц найрлаганд ордог дүүргэгч материал болох элс, хайрга, дайрганы нарийн мэргэжлийн инженерүүд байдаггүй байна.

Энэ мэргэжлийн бус хүмүүсээр удирдуулан шийдвэр гаргадагтай шууд холбоотой бөгөөд тэдгээр эрх мэдэлтнүүд нь авлига, хээл хахуулиар иргэдээ олноор нь хөнөөх баримтад гарын үсэг зурж сууна. Тэд эцэст нь ямар эрсдэлд хүрэх вэ гэдгээ тооцоолохгүй байна. Ингэснээрээ газар хөдлөлтийн 7-9 баллын чичирхийлэлд тэсэж үлдэх эсвэл барилга ан цав үүсч захаасаа эвдэрч нурах тэр агшинд дотор нь амьдарч байгаа ард иргэд зугтан гарч, аюулгүй орчинд очих боломжгүй гэдгийг эрх мэдэлтнүүд ойлгохгүй байгаа нь харамсалтай.

Харийн орны мэргэжилтнүүдийн тооцоолсноор тэдгээрийн барьж байгаа барилга нь 3-5 баллын чичирхийлэлд шууд бутарч нуран, элс хайрганы нурангинд даруулж амь насаа алдах тооцоог гаргасан бололтой. Түүнчлэн манай улсад хэрэгжиж байгаа Барилгын тухай хууль нь дэлхийн аль ч оронд байхгүй сул хууль юм. Мөн төр барьж буй үе үеийн дарга нарийн мөнгөний төлөөх газрын наймааг өөгшүүлснээр аюулгүй байдлыг тооцоололгүй олон давхар барилгуудыг бие биеийг нь дэрлүүлэн барьсаар байгаа. Тэгвэл эдгээр барилгын иргэд газар хөдөлсөн тохиолдолд гарах гарцгүй болж үй олноороо гамшигт нэрвэгдэх бол яах вэ!

Иймд Ерөнхийлөгчийн зүгээс Үндэсний Аюулгүй байдлын хороонд хандаж, Барилгын тухай хуульд ихээхэн өөрчлөлт оруулан, зарим зүйл заалтад эрүүгийн хариуцлага тооцох заалт нэмж өгч, Европын стандартыг барилгын салбарт хуульчлан оруулж өгөхгүй бол үндэсний хэмжээний хохирол учрахад ойрхон байна.

Мэргэжлийн хүний хувьд дүгнэн хэлэхэд 2220 жилийн түүхт монголчууд бидний оршин тогтнох баталгаа алдагдаж байгааг анхааруулж байна. "Барилга" гэдэг зургаан үсэгнээс бүрдсэн энэ богинохон нэрийн дор агуу том шинжлэх ухаан байдаг юм шүү! Хот төлөвлөлтийн инженер, архитектурын инженер, хийцийн инженер, барилгын инженер, геодезийн инженер, барилгын материалын технологич инженер, сантехникийн инженер, гээд тус тусдаа үүрэг рольтой шинжлэх ухааны нарийн уялдаа холбоотойгоор олон улсын стандартын шаардлага хангасан бүтээл сүндэрлэх ёстой.

Х.Баяраа

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 8

Цантай өвөл, жавартай автобус

2012 оны 01-р сарын 23 Нийтэлсэн АРД
Хүн бүр ийм нэг шүлгийг мэддэг байх. Цантай өвөл, жавартай өвөл, цана чаргаар гулгадаг өвөл гэж. Тэгвэл манай нийтийн тээврийн автобусууд тийм шүлгийн гол санаа болоод байна.

Одоо цантай автобус, жавартай автобус, чанга чангаар сигналддаг автобус, хацар нүүр хөлдөөх шахдаг автобус, хөл тавих зайгүй чихэлддэг автобус гэх мэтээр шүлэглэж болохоор байгаа юм.

Уг нь автобус бааз гэж байдаг. Тэнд нэгдсэн дулаан гарааш гэж уг нь байх ёстой. Гэтэл өглөө автобуснуудын хүйтэн байгааг ээ, хэлэх ч юм биш. Өвлийн хүйтэнд, өглөө эрт буудал дээр зогсч байгаа хүн хөлдөж үхэх шахаж байна. Ядаж байхад ойрдоо өглөө, оройдоо 30 хэм гарч хүйтрээд байгааг ч хэлэх үү. Ядахад яр гэгчээр манай нийтийн тээврийн автобусууд ирэхгүй удаан хүлээлгэхийг яана.

Уг нь 15 минутын зайтай явах ёстой гэдэг ч яс цагаараа явах нь ховор. Яаж ийж байгаад л 20, 30 минут хүлээлгэнэ. Энэ нь замын түгжрэлтэй холбоотой байдаг байх. Удаж удаж нэг юм ирнэ. Ирэхээр нь сууна. Дотор нь ороод дулаацах нь бүү хэл бүр хөшиж орхино. Ёстой өнөө зундаа шатааж алах гэдэг, өвөлдөө хөлдөөх шахдаг амбаар л гэсэн үг, энэ хэдэн автобус.

Уг нь Солонгост захиалж, жигтэйхэн сайхан шинэ автобусууд оруулж ирсэн юм гэсэн. Монголын хүйтнийг даалгүй хамаг дулаалга, халаагуур нь эвдэрчихсэн юм байлгүй дээ. Өнөөдөр нийслэлийн иргэд элдэв юм ярихаасаа залхдаг болжээ. Автобусан дотор хулгайч нар зөндөө, хог шороотой, тухгүй байх, тасалбар түгээгч нь адсага шиг ааштай байх ч дүүрсэн хэрэг.

Угтаа бол автобус бааз байгаа тохиолдолд тэр бүхэн ном дүрмээрээ байх ёстой юм. Орой бүр цэвэрлэгээ хийдэг, угааж арчдаг, тасалбар түгээгчид нь эрх, үүргээ мэддэг. Гэхдээ тэр дүүрчээ, хөөрхий. Түүний оронд даарч байгаад ороход хөл, гар дулаацуулчихдаг байвал л зүгээр байна. Уг нь халуугаар тавьж цөхөөд байх юм баймааргүй юм.

Автобусных нь халаагуур эвдэрсэн бол монголчлох гэж нэг сайхан арга байна шүү дээ. Эсвэл солих амархан баймаар юм. Гэтэл тийм сэтгэл байхгүй бололтой. Тэгээд тасалбар түгээгч нь зузаан хувцастай, том эсгий гутал өмсчихсөн зогсч байгаа юм чинь. Бүх автобус ийм биш л байх. Дотор орчноо цэвэрлээд, дулаахан явж байгаа автобус зөндөө байгаа. Гэхдээ бас тэн хагас нь зорчигчдоо зайрмаг болгох шахаад байгааг энэ асуудлыг мэддэг, шийдвэрлэдэг хүмүүст нь хүргэх гэсэн юм.

Наанадаж жолооч, тасалбар түгээгчид нь шаардлага тавих хэрэгтэй байх. Цаашлаад автобус баазад нь шаардлага тавих нь зөв. Техникийн бүрэн бүтэн байдал хангаагүй, халаагуур нь эвдэрсэн автобус үйлчилгээнд гаргаж, жолооч, тасалбар түгээгчээ дах, дэгтийгээр дулаалчихаад явуулаад байгаа баазын ч буруу байж л байгаа. Уг нь дүрэм, журам гэж байдагсан. Түүнийх нь дагуу шийтгэсэн ч яадаг юм. Ядаж дулаан автобусанд суумаар байна шүү дээ.

Н.Пунцагболд

1 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 12

ШИНЭ СУМЫН ТӨВӨӨС ШИНЭ МОНГОЛЫН МАРГААШ ЭХЭЛНЭ

2012 оны 01-р сарын 18 Нийтэлсэн АРД

Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойд зориулсан УИХ-ын хүндэтгэлийн чуулган дээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн хэлсэн үг монголчуудад нэгийг бодуулж, нөгөөг эргэцүүлэхэд хүргэсэн нь лавтай биз ээ. Төрийн тэргүүний үгэнд хөрөнгөлөг хурандаа, шинэ сумын төв, эх орон нэгтнүүдээ эргэж ирэхийг уриалсан гэх мэт олон чухал санаа дэвшигдсэнийг анзаараагүй хүн үгүй болов уу. Монголчууд буруу хазгайгаа засаж, гэрэлт ирээдүйн замаа тэгшилж, нэн чухал, түүхэн зорилтуудын төлөө бултаараа хичээж, нэгдэн чармайх цаг ирж. Тийм учраас “Өнөөдөр” сонин “Байнгын сэдэв” булангаараа дамжуулан Ерөнхийлөгчийн дэвшүүлсэн бодлого, зорилтыг дэмжсэн, шинэ санаа оноо нэмэрлэсэн сэдэв, өгүүлэл нийтлэхээр шийдвэрлэв. Эрхэм уншигч, нийтлэлч, эрдэмтэн мэргэд, судлаачдыг бидэнд хандаарай, санал бодлоо хуваалцаарай хэмээн урья.

Энд би Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн талаар биш, түүний хэлсэн үгийн зарим нь загатнасан газар минь маажих мэт болсон тухайн үеийн сэтгэгдэл, өнгөрсөн хоногуудад сэтгэлд торж, ухаарал хайрлахад хүргэсэн эрэл хайгуулынхаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Тэдгээрээс шинэ сумын төвийн тухай сэдвээр өөрийн бодлоо дэлгэе. “Шинэ сумын төв” төслийг ажил болгоё гэж би та бүхнээс уриалах гэсэн юм. Монгол хүний зарим нь гэрээ буулгаж байшинд амьдраад, мориноосоо бууж автобус машин унаад удаагүй байгаа нь үнэн. Монголчууд нүүдэлчин нь нүүдэлчнээрээ, суурин нь сууринаараа амьдрах хангалттай хугацаа тууллаа.

Манайд Улаанбаатарын монгол, хөдөөгийн монгол гэж хоёр монгол байхгүй. Ая тухтай, сайхан амьдрах хүсэл сонирхол хүн бүрт, газар сайгүй бий. 1920-30-аад оноос эхэлж баригдсан энэ хэдэн сумын төвөө шинэчилье. Манай олон сумын төв ноорхой гэр шиг болоод удлаа. Бүр хэчнээн үдэж будаж, нөхөөд ч ихэнх нь засал авахаа больжээ. Зарим тохиолдолд хуучныг засах гэж оролдсоноос шинийг барьсан нь илүү үр дүнтэй байдаг. Сум бүхэн сумын төвөө шинэчлэх төлөвлөгөө хийг. Шаардлагатай стандарт, шалгуурыг нь Засгийн газраас баталчих. Орчин цагийн шаардлагад нийцүүлж сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэг, ясли, спорт, соёлын байгууламж, төрийн болон үйлчилгээний газрууд, тохижилт цэцэрлэг, орон сууц, зам талбай гээд бүх зураг төслөө гаргаг.

Хамгийн шилдгээс нь, сайнаас нь, шалгуур хангаснаас нь төрөөс нэгдсэн бодлогоор уг төслийг хэрэгжүүлээд эхэлье. Хэзээ нэгэн цагт манай сум суурингууд орчин цагийн стандартад нийцсэн амьдрал ахуйтай болох нь ойлгомжтой. Гэхдээ тэр хэзээ нэгэн цагийг хүлээх биш, одоо эхлэх хэрэгтэй” Энэ бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн хэлсэн үг. Тэрбээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоныхоо дараа нэг биш удаа орон нутагт ажилласан. Бүгдэд нь сэтгүүлчид хамт явсан. Тэр хөдөө ажиллахдаа уламжлалын дагуу товлосон айлд орж, сумын төвд уулзалт хийдэг. Тиймэрхүү уулзалтын үеэр сумын төвийн ирээдүй ямар байх вэ гэсэн асуулт байнга хөндөгдөхийг анзаарч байсан юм байна. Тэр ч байтугай хуучин сумын төвийг тараах цаг болоогүй юу гэсэн залхсан байртай үгийг Төрийн тэргүүн сонсож явсан.

Ерөнхийлөгчөөс манай сургууль, клубийг шинэчлэх арга байна уу. Соёлын төвөө яадаг юм билээ гэх мэтээр асуугааг үй газар бараг байхгүй. Тэр бүхний хариуд Ерөнхийлөгч “Та бүхэн санал санаачилгаа гарга. Түүнийг нь би шийдүүлэх талаас нь дэмжье” гэдэг. Зарим сумынханд “Та бүхэн сумын төвөө ирээдүйд ямар байлгая гэж боддог вэ. Шинэ сумын төв гэсэн төсөл зохиогоод ирээч” гэж байх нь бий. Үнэндээ өнөөдрийг хүртэл Монголд шинэ сумын төвтэй болчихсон газар алга. Уг нь хүн бүхэн төрсөн сумаа, амьдарч буй газар нутгаа гэсэн сэтгэлтэй. Бидний эцэг эх хүртэл сумынхаа газар шороо, уул толгод, ус голыг эргэн санах бүртээ сэтгэлийн цэнгэл эдэлдэг. Тэд насан туршдаа хүй дарсан тоонотоо янзаараа л байх мэт бодсоор хорвоог өнгөрөөдөг. Харамсалтай нь тэр бодол үнэн үү.

Тэдний өнөөгийн үргэлжлэл болсон бид хаана явж, юу хийж байна гэж бодол бас ээрдэг. Би гэхэд л аавын минь төрсөн сумын төв гэж хүндлэн бодохоос цаашгүй явсаар ирж. Хэрэв Ерөнхийлөгчийн адил шавдуулж, гар сэтгэл нийлсэн төр засаг, түмэн олон чин сэтгэлээр зүтгэж чадвал миний, чиний аав, ээжийн нутаг ямар их өөрчлөгдөх бол гэсэн бодол харин сүүлийн хэдэн өдөр намайг салахгүй дагалаа. Төрийн тэргүүн маань “Би гэрэл цахилгаантай, халуун хүйтэн устай, зам талбай, тохижилттой тохилог байр зөвхөн нийслэлд тулгамдаж байгаа асуудал гэж бодохгүй байна.

Орон сууцны хөтөлбөр манай бүх хот суурин, тосгонд, мөн аймгийн төв, сумын төвд хэрэгжих ёстой гэж үзэж байна. Зуун жил явж ирсэн шигээ манай иргэд данх халуун усаар (хүүхдээ унтуулчихаад) ээлжилж усанд орж, биеэ угаадаг байдлыг халах ёстой. Үүнийг төрөөс шийдэж чадахг үй бол би асуудлыг тань шийднэ, намайг сонгооч гэж гүйлдэхээсээ бүгд ичих хэрэгтэй” гэж хэлээд авна билээ. Сонгууль гээч том тэмцэл хот хөдөөгүй өрнөх цаг ойртлоо. Нэг хэсэг нь нэр дэвшигчдээс “Та сумынхаа төлөө юу хийх вэ” гэж асуух байх. Тэд огтхон ч түгдрэлгүй, ингэж тэгж хөгжүүлнэ гэсэн олон сайхан үгийг үржүүлэхийн хүрд цээжилснээ шалгуулж байгаа хүүхэд мэт дуржигнуулна гэдгийг төсөөлж л байна. Харин тэд сонгуулийн дараа юу хэлснээ ч санахгүй. 2016, 2020 онд, дараагийн жилүүдэд, удаах хүмүүс ч мөн адил. Их л сайндаа сургуулийнх нь дээврийг засаж өгнө, эсвэл эмнэлгийн байшинг шохойдно. Улсын төсвөөс мөнгө нь гарч, бодлого зорилтын хүрээнд хийгдэж байгаа ажлыг өөрөө хийчихсэн мэт подойно.

Дахиад сонгогдох барьц болгохыг хичээнэ. Ингэж Монголын ирээдүйг хэчнээн удаа баллаж, хөдөөгийн гүдэс ардыг хэдэн жил хуурах юм бэ? Монгол түмний тусгаар улс болон замнасан 100 жилийн аяны эцэст Монголын хөдөөд сүр бараанаас цаашгүй, халдаг халдаггүй, пийшинтэй пийшингүй, утаа май уугисан, шавар шохой нь унасан хэдэн сургууль, цэцэрлэг л үлдэж. Өөрөөр хэлбэл, тэр суманд аав ээж, өвөө эмээгийн минь үнэр шингэсэн хэдэн хуучин байшин хэдэн арван он дамжин хөглөрч байна. Ийм байдалдаа бид бүр дасчихжээ. Сумын төв гэхээр эмнэлэг, сургууль, захиргааны нэртэй хэдэн байшингийн тамтаг байдаг, байх л ёстой мэтээр бид төсөөлдөг болж. Тэнд тэгээд хүмүүс хэчнээн жил амьдрах юм бол. Ирээдүйд тэр газрыг зүглэж хэн очих бол. Эсвэл эзгүйрч гээгдэж, эль хуль балгас болох уу. Энд нэгэн цагт хүмүүс, тэдний дотор миний элэнц хуланц амьдарч байсан юм гэх домог зохиох уу. “Бид энд амьдарч байсан юм” гэсэн амтгүй, амьдралгүй дурсамжууд үлдээхгүйн тулд Ерөнхийлөгчийн хэлсэн үгнээс санаа авч, шинэ өнгө төрх, шинэ амьдралыг бид тэнд цогцлоохын төлөө зүтгэх ёстой.

Сумын төвийнхөн паартай байшинд сууг, паалантай жорлонд биеэ засаг. Үр хүүхдүүд нь үстэй дээлтэй биш, өнгөлөг цамцтай хичээлээ хийж, интернэтийн ертөнцөөр аялаг. Өдөртөө шинэ хэвлэлээ уншиж, өглөө үдэшгүй цахилгаан гэрэлтэй байг. Сумын төвд яагаад усан оргилуур, цэнгэлдэх хүрээлэн, засмал зам байж болохгүй гэж. Голын наадтайх, давааны цаадтайх айлынхан автобусаар сум руугаа зорчиг. Кино театр, соёлын ордон жинхэнээ рээ ажиллаг. Шил толь болсон баар ресторан ч байг, яагаад болохгүй гэж. Үүний тулд Ерөнхийл өгчийн хэлснээр “Монголын сумын төв ийм байна” гэсэн жишиг стандартыг Засгийн газар яаралтай батлах хэрэгтэй.

Байр сууц, байшин барилга барих, зам тавих, хөшөө дурсгал, цэцэрлэгт хүрээлэн сүндэрлүүлэх хөрөнгийг сумынханд өөрсдөд нь өг. Түүгээрээ юу хийж байна гэдгийг харин өнөөх худлаа ярьдаг Гишүүд очиж үзэж байг. Ажилд нь туслаг. Тойргийнхоо хэдэн сумыг жишиг төвтэй болгов гэдгээр нь ажлыг нь үнэлдэг болъё. Цаашлаад сумаа сум шиг болгосон сумын Засаг дарга шат ахиж аймгийн Засаг дарга болж дэвшиг. Аймгаа аймаг шиг болгочихоод гишүүн мишүүн болох тухай мөрөөдөг. Ингэж хөдөөг хоттой ойртуулмаар байна. Сумын төвийнхөн хотын биднээс дутахгүй орчинд амьдрах ёстой. Яагаад гэвэл тэд бидний л адил хүн. Бүгдээрээ Монгол Улсын эрх тэгш иргэд. Нэг нь хүйтэн усанд гараа дүрж үзээгүй танхил, нөгөө нь халуун усны бараа хараагүй донхор байхаар хувь заяаг нь бурхнаас хуваарилаагүй билээ. Шинэ сумын төвийн төлөөх зорилт бол Шинэ Монголын төлөөх тэмцэл мөн билээ.

Б.НАЦАГДОРЖ

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 17

Утаанаас болж өдөрт дөрвөөс таван хүн нас баржээ

2012 оны 01-р сарын 18 Нийтэлсэн АРД

-Нийт тоосонцорын 91 хувь нь гэрийн зуухнаас гардаг-

Улаанбаатар агаарын бохирдлоороо дэлхийн нийслэл хотуудаас нэгдүгээрт жагсч байгааг Дэлхийн банкны “Агаарын бохирдлын төвшин түүний эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө” төслийн багийнхан тогтоожээ. Манай улсын эрдэмтэн, судлаач багш нараас бүрдсэн тус баг нийслапийн найман цэгт шинжилгээ хийгээд Улаанбаатарын бохирдол ДЭМБ-аас тогтоосон хэм хэмжээнээс 17-35, Монгол Улсын стандартаас 7-14 дахин их болсныг тодорхойлсон байна.

Үүний зэрэгцээ орчин үеийн шинжилгээний аргаар агаарын дээжээс бохирдлын эх үүсгүүрүүдийн хувь хэмжээг гаргажээ. Тухайлбал, 100 айл орчимд нарийн тоосонцрын 35-92 хувь нь гэрийн зуухнаас гарсныг тогтоосон байна. Өөрөөр хэлбэл, гэр хороолол агаарын бохирдлыг бүрдүүлэгч гол буруутан бас гол хохирогч нь аж.

Иймээс бүрэн шаталтгүй, агаарын бохирдол үүсгэгч зуухыг яаралтай солих шаардлагатай гэсэн дүгнэлтийг холбогдох байгууллагуудад өгчээ. Мөн гэр хороололд эрчим хүчний хангамжийг сайжруулах, сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүчний бусад салбартай хамтарч ажиллах шаардлагатайг ч дурджээ. Дэлхийн бусад нийслэл хотын агаарын бохирдол олон нөлөөллөөс бүрддэг бол Улаанбаатарын агаарын бохирдол цөөхөн хүчин зүйлээс шалтгаалдаг хэрнээ хамгийн их бохирдолттой аж.

Тэр тусмаа төслийн багийн хэмжилтээр Баянхошуу орчмын гэр хороолол хамгийн их бохирдолттой гарчээ. Харин Офицериудын ордны урд талын цэгт хэмжилт хийхэд утаа харьцангуй багассан дүн гарсан байна.

Хэмжилт хийсэн дээрх цэгийн харьяа өрхийн эмнэлгүүд болон нэгдсэн клиник эмнэлгүүдийн мэдээлэлд мөн судалгаа хийсэн байна. Амьсгалын замын болон зүрх судасны өвчлөлт, нас баралтыг судлан, 50 мянга гаруй өвчний түүхэнд агаарын бохирдлын хамаарал хэр байгааг дүгнэхэд судапгааны багийнхныг цочирдуулсан үр дүн гарчээ.

Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол нийгмийн эрүүл мэндэд ноцтой хохирол учруулах хэмжээнд очсоныг харуулсан аж. Тодруулбал, нийслэлчүүд янз бүрийн эх үүсвэрээс гаралтай төрөл бүрийн химийн өндөр найрлагатай тоосонцрын бохирдол дунд ажиллаж, амьдарч байна гэсэн үг. Ялангуяа, нас баралт үүн дотроо зүрх судасны тогтолцооны нас баралтад илүү хамааралтай нь илэрчээ.

Агаарын бохирдлоос болж жилд дунджаар 1600 буюу өдөрт дөрвөөс таван хүн нас барсан байна. Насны хувьд ихэнх нь бага насныхан болон өндөр настнууд. Эмнэлэгг зүрх судасны тогтолцооны өвчлөлөөр хэвтэн эмчлүүлэгчдийн голлох шалтгаан нь мөн л тоосонцор. Хүнд харагдахааргүй жижиг хэмжээстэй нарийн тоосонцор нь хүний уушгинд орж цаашлаад зүрхэнд нөлөөлснөөр уушгины болон зүрхний гаралтай өвчнийг үүсгэж, амьдрах хугацааг богиносгодог байна.

Төрөлтийн гажгийг нэмэгдүүлдэг нь ч жам ёсны үзэгдэл гэнэ. Агаарын бохирдлоос хамаарсан эрүүл мэндийн үнэ цэнэ, бохирдлыг бууруулснаас гарах ашгийг ч тооцоолж гаргасан байна. Энэ үеэр хөгжингүй орны хэмжээний зардал буюу нэг хүнийг эмчлэхэд 221 мянган ам.доллар шаардлагатай болохыг гаргажээ. Харин утаанаас болж эрүүл мэнддээ зарцуулсан мөнгө нь нийслэлийн хэмжээнд 463 сая ам.долларт хүрснийг тогтоожээ. Энэ нь нийслэлийн нийт орлогын 18 хувьтай тэнцэх хэмжээ юм.

Судалгааны багт ажилласан МУИС-ийн Мэдээллийн технологийн сургуулийн зөвлөх профессор С.Лодойсамбатай ярилцлаа.

-Утааг багасгах зорилгоор манай ашиглаж байгаа зуухыг 1950-1970 оны үед Туркт хэрэглэж байсан. Тийм ч сайн зуух биш гэдэг. Үүнтэй Та санал нийлэх үү?

-Зуух сонгон шалгаруулах лабораторийг би удирдаж байсан. Боломжийн гэсэн бүх зуухыг шалгасан. Хүссэн газраараа агаар оруулаад, хүссэн газраараа агаар гаргадаг, ширэмний завсраар нь агаар ордоггүй зуухыг л сайн зуух гэнэ. Ингэж байж шаталт ч сайн болдог. Ийм зуухыг дотоодын компани, хувь хүмүүс хийсэн үү гэвэл хийсэн.

Манайхны бүтээсэн зуух Туркийн зуухнаас сайн байсан нь ч үнэн. Харамсалтай нь, бүгдийнх нь ширэм асуудалтай буюу бид олноор нь үйлдвэрлэж чадахгүй байсан. Үүнд сайн чанарын ваар ч багтана. Одоо ашиглаж буй зуухыг Туркт өмнө нь хэрэглэж байсан гэдэг үнэн. Гэхдээ муу зуух биш. Үүнийг ашигласнаар утаа 85 хувь багасах боломжтой.

Дээр нь Туркийнхан үйлдвэрлэж чадаж байна шүү дээ. Иймээс Монголын мянганы сорилын сан энэ зуухыг сонгосонтой санал нэг байгаа.

-Сүүлийн үед утаа улам ихэсч 100 метрийн зайтай газраа харж чадахгүй байх болж. Хамгийн утаатай хотын хоёрдугаарт жагсч байсан бол энэ жил нэгдүгээрт орсон байна?

-Бидний хэмжилтээр агаарын бохирдлоороо олон улсын хэмжээнд нийслэл хотуудаас нэгдүгээрт орж байсан. Бохирдол буурахгүй байна гэж хэлэхэд учир дутагдалтай. Нарийн хэмжилт хийсний дараа үүнийг хэлэх ёстой. Утааг багасгах зорилгоор тарааж буй зуухаас 20 мянгыг нийт гэр хороололд тараасны дараа хэмжилт хийгээд утаа хэвэндээ байвал үр дүнгээ өглөө гэж хэлнэ.

Яагаад гэж гайхаж магадгүй. Нийслэлийн хүн ам өдөр ирэх тусам нэмэгдэж байна. Жилд дунджаар 15 мянган яндан нэмэгддэг. Орон нутгаас шилжин ирсэн болон шинээр гэр бүл болсон айл өрх дээрх тоог бүрдүүлдэг. Харин ч агаарын бохирдлын оргил үе нь 2007-2008 он байсан. Тухайн үед үүнээс ч битүү утаатай байсан. Сүүлийн үед харьцангуй буурч байгаа. Энэ нь утааны эсрэг авч буй арга хэмжээний үр дүн. Дээр нь байгалийн хүчин зүйл буюу дулаарал ч нөлөөлсөн.

-Хүмүүс өндгөн, шахмал түлш гэж ярьдаг. Эдгээр түлш утааг бууруулахад хэр ач холбогдолтой бол. Энэ талд Та судалгаа хийж үзсэн үү?

-Энэ талд судалгаа хийгээгүй. Өндгөн, шахмал гэх мэт түлшийг гэрийн зууханд түлэхэд ач холбогдолтой гэдэг юу л бол. Түүхий нүүрсийг хоёр см-ын хэмжээтэй болгож жижгэлээд түлбэл хамгийн сайн шатдагийг Химийн хүрээлэнгийн судалгаа харуулсан. Гэтэл өндөгнөөс томхон хэмжээтэй дээр нь машинаар шахаад хатуу болгосон түлш яаж шатах бол гэж би гайхдаг. Тэгээд ч манайхан шахмал түлшийг ул суурьтай судлалгүй хийсэн. Үүнээс болж амьдралд нэвтэрч чадаагүй. Хоёрдугаарт, компаниудын 10 хүрэхгүй хувь нь л үйлдвэрлэсэн.

Угтаа нарийн судалгаан дээр тулгуурлаж хийх ёстой байсан. Нөгөө талаар шаталт гэдэг түлшиндээ биш зуухандаа байдаг. Манайхан судалгаа хийлгүй гаднын бүтээлийг шууд хэрэглэдэг. Шахмал түлш хийж болно гэхдээ түүнд тохирсон зуух хийх ёстой юм.

Ж.Сүрэн
Эх сурвалж: “Монголын үнэн”

0 сэтгэгдэлтэй, Hээгдсэн: 15